| تبليغات | X |
|
کتاب/کتابخانه/ کتابداری/اطلاع رسانی و دانش شناسی
|
 |
 |
||||
|
حركت متقابل، مرحله دوم مرحلة اقدام و حركت متقابل در برنامهريزي براي پيشگيري از سوانح عبارت است از اين كه: چهچيزهايي در طرح اين برنامه در نظر گرفته شده و چگونه ميتوان آن برنامة را با زمان مطابقت داد؟ اينمرحله نيز همانند مرحلة اول بخشي از حفاظت پيشگيرانه يا حفاظت بازدارنده از مخاطرات است، زيرااين مرحله مربوط است به قرار دادن مكانيزمهايي در جايگاه مناسب خود، كه اگر دقيقاً انجام گيرد، ازفرسايش و پوسيدن مواد، بيشتر از آنچه كه مستقيماً بر اثر آتش سوزي و سيل روي ميدهد، پيشگيريخواهد كرد. فعالّيتهاي عمدهاي كه در اين مرحله بايد انجام گيرد عبارتند از: تشكيل تيم حركت متقابل در سوانح،كه اعضاء آن آموزش ديده در مواقع اضطراري آماده باشند؛ گردآوري اسناد و مداركي مانند نقشة طبقاتساختمان كتابخانة، فهرستي از اسامي كاركنان كتابخانه، نشاني منزل و شمارة تلفن آنها، فهرستي از تامينكنندگان تجهيزات، مواد و وسايلي مانند جعبه، كاغذ روزنامه و موتور برِ كه در مواقع اضطراري موردنياز ميباشند. و همچنين ترتيب دادن امكان دسترسي به دستگاههاي انجماد؛ايجاد مكانيزمي برايفراهم ساختن منابع مالي براي نيازهاي ضروري ؛ اتخّاذ روشهايي براي اطمينان از اينكه در صورتوقوع سانحه، خسارات به حداقل رسيده است مانند: مكانيزمي كه بتواند وسايل را از كف اطاِها بالاترنگهدارد، اطمينان از اينكه قفسهها داراي پوشش و محافظي هستند كه در موقع پاشيدن آب محفوظخواهند ماند؛ و البته برنامه مبارزه با سوانح بايد دائما مورد بررسي قرار گيرد. گام اول اين است كه: تيمي از كاركنان را براي اقدام متقابل در برابر سوانح تشكيل داد. اين تيم بايداطلاعات كافي از مجموعه مواد و تجهيزات كتابخانه داشته و از فعاليتهاي جاري كتابخانه نيز مطلّع باشد.بعضي از اعضاء اين تيم بايد تجربيّات كافي داشته باشند تا هنگام بروز سوانح بتوانند تصميمات جدّيبگيرند. اعضاء تيم بايد در موقعّيتها و شرايط سخت خونسردي و آرامش خود را حفظ كنند (البتهتصميمگيري در اين مورد پيش از وقوع سانحه،كاري مشكل است) زيرا اين تصميمات سريع و آني تأثيرمهمي در نجات وسايل و مواد از محل سانحه دارد. عقل سليم شايد مهمترين خصيصه است. اين تيم بايد براي روشهاي اقدام متقابل در برابر سوانح آموزش ببيند و بويژه اطلاعاتي نيز دربارهروشهاي ورود به منطقه سانحه، شناخت اقدامات مناسب، خارج كردن مواد از منطقة سانحه وتصميمگيري فوري در مورد روشهاي بازگرداندن مواد به حالت اول، داشته شد. يكي از روشهاي مرسوم آموزشهاي فوِ، شركت كردن در جلسات كار آموزي براي مقابله با سوانحاست. در اين كلاسها، صحنهاي از سانحه بازسازي شده و روشهاي مبارزه با سانحه تمرين ميشود.عمل آموزش بايد بطور مرتب تكرار شود تا كاركنان با روشهاي جديد آشنايي پيدا كنند. يكي از وظايف اوليه اين تيم عبارت است از: شناسائي مواد نادر و كمياب كه در هنگام بروز حادثه وسانحه بايد در اولين وحله نجات داده شوند. محل نگهداري اين نوع آثار بايد به وضوح روي نقشه طبقهعلامتگذاري شده و محل و محفظهاي كه در آنجا نگهداري ميشوند، با برچسبي مشخص شود.تعييناولويتها يكي از كارهاي عمده و مداومي است كه نيازمند آگاه بودن از هدفهاي كتابخانه، خطمشيمجموعه سازي و جايگاه آن در مجموعة ملّي است. البته مطالب اشاره شده در اينجا مربوط به رويكردگروه تحقيق در كتابخانههاست. برنامهريزي براي مقابله با سوانح فقط از يك جهت با اين پژوهشها درارتباط است و آن عبارت است از: شناسائي دقيق و علامت گذاري آثار مهم و غيرقابل جايگزيني (۲۶). اقدام مهّم ديگر جمعآوري و نگهداري تجهيزاتي است كه به هنگام نجات دادن مواد از منطقه سانحهديده مورد نيازند. اين تجهيزات را ميتوان به دو دسته تقسيم كرد: جمعآوري و جادادن وسايل كوچكدر داخل جعبههاي مخصوص سانحه و قرار دادن آنها در نقاط مختلف كتابخانه؛ قرار دادن وسايل بزرگو گرانقيمت در محلي كه از كتابخانه دور باشد. محتوّيات جعبههاي مخصوص سانحه در كتابخانههاي مختلف، متفاوت است.امّا معمولاً دارايموادي هستند كه با آنها لكههاي مايعات يا ساير مواد زيانآور مشابه را ميتوان پاك كرد(سطل و چوبيكه كهنه و پشم بر سر آنها ميپيچند و مانند جارو بكار ميبرند، حولههاي كاغذي، اسنفج، خاكانداز وبرس موئي)، موادي براي پوشاندن كتابها و قفسهها براي جلوگيري از صدمات بيشتر (ورقههاي پلي تن،قيچي و كيسههائي از مادة پلي تن) و موادي كه براي سازمان دادن فعاليتها و اقدامات در حين سانحهبكار ميروند(سوت، مداد يا گچ و كاغذ براي نوشتن، و البسه محافظ مانند دستكش) اين وسايل و اشياءمعمولاً در ظروفي قرار داده ميشوند كه بتوان آنها را به آساني حملونقل كرد، مثلاً جعبه مخصوصسانحه در كتابخانههاي استراليا عبارتست از ظروف بزرگ و سبك وزني كه بر روي چرخ حركت ميكنندو در مواقع معمولي براي انتقال آشغال از آنها استفاده ميشود. وسايل با ارزشتر و بزرگتر را ميتوان درانبار مركزي گردآورد. اينگونه وسايل ممكن است شامل تجهيزات و دستگاههايي مانند صندوقهايپلاستيكي، جارو برقيهايي كه ميتوانند مواد جامد و مايع را بمكند، تلمبهها، دستگاههاي خشككننده يا پنكه، و وسايل ديگري كه بايد مانند ورقههاي پليتن و حولههاي كاغذي به سرعت مورداستفاده قرار گيرند، باشند. نمونهاي از وسايل و تجهيزات كنترل كننده سانحه در جدول صفحه بعد آمده است. بايد توجه كرد كهكميّت هر وسيله خريداري شده و نگهداري شده در انبار به بزرگي يا كوچكي كتابخانه بستگي دارد (۲۷). تهية سياهه، كه پايه و اساس خدمات در تمام كتابخانههاست نيز قسمت مهّمي از برنامهريزي برايمقابله با سوانح را تشكيل ميدهد. سياههاي از كاركنان كليدي، خدمات و منابع و تجهيزات بايد فراهمشود.به ويژه اين اقدامات بايد به روشهاي جديد انجام گيرند و سياههها بايد در داخل و خارج ازكتابخانه در دسترس باشند. كاركناني كه اسامي آنها در فهرست قرار دارد، بايد هنگام بروز سانحه همراه بااعضاء تيم به اقدام متقابل دست زده و اقدامات لازم را به عمل آورند و همچنين كاركنان ارشد كتابخانه،كاركنان خدمات و سازمانهاي ادارة كنندة كتابخانه (مثلاً اداره مهندسي شهرداري و مسئولين امنيتكتابخانه) و متخصصين حفاظت و نگهداري منطقه كه متعّهد شدهاند در مواقع خطر حضور داشتهباشند، بايد با آنها همكاري كنند. علاوه بر تهية ليست كاركنان ،بايد روشهايي اتخاذ شود كه وقوعسانحه را به سرعت به كاركنان و مسئولان خبر دهند. سياههاي از مشخصات مهم ساختمان مانند تابلويكليدهاي برِ، شيرهاي اصلي گاز و آب نيز ميتواند مفيد واقع شود. خدمات و منابع تجهيزاتي كه بايد فهرستي از آنها تهيه شود عبارتند از: تأسيسات انجماد،سردخانهها، مؤسسات حملونقل محلّي. از جمله مشاغل محلي كه ميتوان از آنها كمك گرفت عبارتنداز: لولهكشها، برِ كارها و قفلسازها لازم است با اين مراكز خدماتي تماس گرفته و از امكانات آنها بعد ازوقوع سانحه استفاده نمود. به عنوان مثال ميتوان قراردادي با سردخانه محلّي منعقد كرد كه براساس آنمحلّي را در سردخانه خود براي هميشه آماده نگهدارند تا در صورت لزوم در اختيار كتابخانه و مواد آنقرار گيرد. همچنين سياههاي از كاركنان محلّي كه تجربيّاتي در انجام اقدامات متقابل كسب كرده و مشتاق ِكمك در مواقع خطر هستند نيز ميتوان تهيّه كرد. بالاخره در اين بخش بايد به اين مطلب اشاره كرد كه لازم است برنامهريزيها و سياهههاي تهيّه شدهروزآمد باشند. براي رسيدن به اين هدف،لازم است سياههاي از بررسيها و پژوهشها به طور مرتبتهّيه شده و يكي از كاركنان كه معمولاً عضو گروه مقابله با سوانح نيز هست، مأموريت انجام اين بررسيرا بعهده گيرد.
+
نوشته شده در سه شنبه سی و یکم خرداد 1384ساعت 1:9 بعد از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
پيشگيري از سوانح، مرحلة اول يك مثل قديمي وجود دارد كه ميگويد: پيشگيري بهتر از درمان است، كه در مورد برنامهريزي برايمقابله با سوانح نيز همانند ساير بخشهاي حفاظتي صدِ ميكند. همانطور كه در بالا گفته شد، مرحلهپيشگيري از سوانح به منظور شناخت علل سوانح و به حداقّل رساندن خطرات ناشي از خود ساختمانكتابخانه، تجهيزات و اثاثيه كتابخانه سه علت اساسي كه براي مقابله با سوانح بايد از آنها جلوگيري كردعبارتند از: دسترسي غيرمجاز به كتابها، آتش سوزي و سيل. اولين گام ضروري، بازرسي از ساختمان كتابخانه است. اين چنين بازرسي شايد قبلاً بعنوان بخشي ازاقدامات بررسي محيط و اطراف كتابخانه انجام گرفته باشد. اين نوع بررسي، مناسب بودن ساختمانكتابخانه را براي نگهداري مواد كتابخانه معيّن كرده و به ويژه با برنامهريزي براي مقابله با سوانح ارتباطداشته، خصوصّيات ساختمان كتابخانه و امنيت آنرا بررسي ميكند. شوارتزبرگ فهرستي ازمشخصات ساختمان كتابخانه را تهيه كرده است كه بايد براي طرح برنامهريزي مقابله با سوانح موردتوجه قرار گيرند و در صورت لزوم، اگر موجب ضرر و زيان بالقوه باشند، تغيير داده شوند. او دوازده سوالمطرح ميكند كه بعضي از آنها در اينجا آمده است تا نوع مسائلي را كه بايد به آنها پرداخته شود، نشان دهد. تاريخچه: چند سال است كه ساختمان بنا شده؟ آيا تا به حال آتش سوزي يا خسارات ناشي از آب درآن ساختمان رخ داده است؟ آيا علّتهاي موجود بر طرف شدهاند يا بطور سطحي با آنها برخورد شده است؟ دستگاههاي حرارتي: آيا همه راهروها، ساختمان كتابخانه را به قسمتي كه دستگاههاي حرارتي قراردادند، ربط ميدهند و موتور خانه به درهاي نسوز مجّهز است؟ آيا مخزن سوخت، امنيت كافي دارد؟ برِ: آيا عايق و پوشش روي سيمها كهنه و فرسوده شدهاند؟ سقف: سقف در چه سالي بنا شده است؟ آيا علائمي از نشست آب در گذشته يا به تازگي ديدهميشود؟ پنجرهها: آيا پنجرهها محكم هستند؟ آيا پنجرهها گاهي اوقات براي تهوية هوا باز ميشوند؟ تجهيزات آتش نشاني: آيا آتش خاموش كنهاي خودكار و دستگاههاي اعلام خطر نصب شده و از آنهابخوبي نگهداري ميشود؟(۲۲) فهرستهاي مشابهي در منابع ديگر آمدهاند، به طور مثال در اثري با عنوان"يك جو پيشگيري" از گروهآرشيويستهاي تورنتو فرمهايي نيز براي بررسي ساختمان كتابخانه وجود دارند، مثل فرمهايي كه ازطرف كتابخانة دانشگاه ميشيگان تهيه شده و ميتوانند در طرح سوالات مربوط به معماري و نقشةساختمان، سيستمهاي حرارتي و خنك كنندة آن،آب ساختمان (لولهكشي، چكه كردن و نشست آب،لولههاي آب)، ايمني و زيانهاي ناشي از آتش سوزي مؤثر باشند (۲۳). اقدامات زيادي را ميتوان، ضمن طرح نقشة ساختمان كتابخانه براي پيشگيري از وقوع سوانح بعملآورد. نبايد فراموش كرد كه خود مجموعة كتابخانه و يا تجهيزات مربوط به ذخيرة آنها ميتوانند از عواملضرر و زيان باشند. اگر چه اين حرف چندان درست به نظر نميرسد، ولي از نمونههاي اين عواملميتوان به فيلمهاي نيتراته بيثبات موجود در يك مجموعه و مبلمان و قفسههاي قابل اشتعال اشارهكرد. اهمّيت چگونگي نگهداري كتابخانه و حفظ ساختمان در پيشگيري از سوانح را نبايد فراموش كرد.بعنوان مثال به روشني ميتوان گفت كه آموزشهاي مرتب كاركنان مسئول پيشگيري از آتش سوزيهمراه با بررسي مرتب تجهيزات آتشنشاني احتمال آتشسوزي و گسترش آن را، در صورت وقوع، بهحداقل ميرساند. اگر چه اين مطلب چندان مهّم به نظر نميرسد، امّا جمعكردن مرتّب زبالهها از محيطو اطراف كتابخانه نيز ميتواند احتمال آتش سوزي را كاهش دهد. چگونگي حفظ و نگهداري ازساختمان كتابخانه و اطّلاعات بيشتر را ميتوان در منابع مربوط به برنامهريزي براي مقابله با سوانح پيداكرد. نشرية " يك جو پيشگيري " داراي اطلاعات و فهرستهاي مفيدي براي مقابله با سوانح ميباشد. گروه ديگر از اقدامات پيشگيرانه به تكثير نسخههاي كمياب و ذخيره كردن آنها در نقطة ديگري دركتابخانه مربوط است. در اين مورد بايد از دو گروه مواد نام برد. مطالب مربوط به اداره و نظامنامةكتابخانه مانند فهرست مواد موجود در مجموعة كتابخانه مثل فهرست برگهها و ديگري مواد مهم درمجموعه. فهرستهاي كامپيوتري تا حّد زيادي عمل تكثير فهرست برگهها را آسان كرده است. در حالحاضر در بسياري كشورها اغلب كتابخانهها يا به پايگاههاي اطلاعاتي دسترسي دارند كه موجودي موادكتابخانهها را در سطح كشوري نگه ميدارد يا داراي نوارهايي از فهرست برگههاي خود ميباشند كه درخارج از كتابخانه نگهداري ميشوند و مرتباً روزآمد ميشوند و يا نسخههايي به صورت ميكروفيش ازفهرست برگههاي خود دارند. سي. دي. رامها(CD- ROM) نيز اخيراً مورد استفاده قرار گرفتهاند.كتابخانههايي كه هنوز داراي برگهدان دستي ميباشند، شايد بخواهند نسخهاي از آن تكثير كرده و دور ازكتابخانه نگهداري كنند، امّا مشكلات انجام اين كار در مورد برگهدانهايي كه حاوي تعداد زيادي برگهميباشند، بسيار عظيم است. منابع مهمي كه در مجموعة كتابخانه وجود دارد، از نظر امنيتي ميتوانند تكثير شده و در جاهايديگري غير از كتابخانه ذخيره گردند. در بعضي از كتابخانهها اين اقدامها را به عنوان فعاليتهاي جاري وروزآمد انجام ميدهند، مانند: تكثير و ذخيره روزنامهها و رسالههاي دانشگاهي. چون بسياري از سوانح در موقع تجديد و تعمير ساختمان كتابخانه روي داده است، لذا بايد درصورت انجام اينگونه فعاليتها، دقت نظر بيشتري به عمل آيد. نمونهاي از اقدامهايي كه در موقع انجاماين نوع تعميرات بايد انجام گيرند، عبارتند از: تماس و صحبت با قسمت حراست ساختمان و گوشزدكردن نيازهاي ضروري و براي احتياط پوشاندن قفسههاي كتاب با ورقههاي پولي تن. اقدامات باز دارنده براي مقابله با سوانحي كه به برنامههاي كامپيوتري وارد ميشوند، در مقالة جالبيبه قلم بروس آر. ميلر آمده است(۲۴).علاوه بر نيازهاي معمولي امنيّتي كه در ساختمانهايي مانندكتابخانهها وجود دارد يكسري اقدامات ويژه نيز ميتواند مفيد واقع گردد. يو.پي.اس. يك منبع تغذيةغيرمنقطع و دائمي است كه باعث جلوگيري از نوسانات برِ شده و در نتيجه باعث جلوگيري از نابودياطلاعات ميگردد. همچنين دستگاههاي اعلام خطر و آتش خاموش كنهاي خودكار جديد توصيهميشوند، زيرا همانگونه كه ميلر مينويسد، ضرر و زيان ناشي از آب به دستگاههاي كامپيوتري كمتر ازدود حاصل از آتش سوزي نيست. دستگاههاي رطوبت ياب را نيز ميتوان زير كف اتاِها نصب نمود. به موضوع بيمه در اينجا پرداخته نميشود ولي بايد توجه داشت كه كاهش حق بيمه نشانگر آن استكه برنامهريزيهاي مربوط به سوانح در كتابخانه مورد توجه بوده و اقداماتي براي پيشگيري از سوانح بهعمل آمده است. (۲۵) (دنباله دارد...)
+
نوشته شده در دوشنبه سی ام خرداد 1384ساعت 10:10 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
محتوّيات و مفادّ برنامه مقابله با سوانح سوالي كه در اينجا مطرح ميشود اين است كه در برنامة مقابله با سوانح چه مطالبي بايد گنجاندهشود؟ مهمترين مطالب آن عبارتند از: اطلاعات كافي از ساختمان كتابخانه، موجودي مواد كتابخانه،روشهاي اصلاح و مرمت مواد كتابخانه، اطلاع از كمكهاي بدست آمده از خارج از كتابخانه و وجود وحضور افراد تصميم گيرنده(۲۰). اغلب برنامهها داراي چهار بخش است: پيشگيري، حركت متقابل، عكسالعمل، بهينه سازي وبحالت اول برگرداندن مواد. مهمترين جنبة اين برنامهريزي بخش پيشگيري از سوانح است زيرا اينبخش از برنامه شامل تمام قسمتهاي برنامة حفاظت و نگهداري است و اين بخش از برنامه شاملفعاليتهائي براي به حداقل رساندن خطراتي است كه از اقدامات افراد بيتجربه و ناوارد به وجود ميآيد.كم كردن خطرات آتش سوزي و سيل، اقداماتي براي كم كردن خسارات وارده از سوانح با نصبتجهيزات مناسب و دستگاههاي امنيتي كه بتواند وسايل كتابخانه را حفظ كند، تهيه نسخههاي اضافي ازكتابها و مواد نادر و منحصر بفرد (مانند برگهدان كتابخانه) و اتخّاذ ترتيب و روشهاي ويژهاي كه امنيتكتابخانه و موجودي مواد آن را در مواقعي كه احتمال خطر زياد است، از جمله تشكيل نمايشگاههايكتاب و تعمير ساختمان كتابخانه، تضمين كند. در اين مورد مسئله بيمه نيز از اهميت برخوردار است وبايد آن را در نظر گرفت. بخش بعدي اين برنامه اقداماتي است كه براي يك برنامة متداول و رايج طراحي شده و مورداستفاده قرار ميگيرد. اين اقدامات را حركت متقابل گويند كه عمدتاً شامل مراحل طرح و برنامهريزي ونيز اقداماتي است كه برنامة تهيه شده را بصورت رايج و متداول در ميآورد. مهمترين اين اقداماتعبارتند از: تعيين و تربيت كاركنان ويژه براي حركت متقابل، شناسائي و علامتگذاري وسايل و مواديكه نادر و استثنايي هستند و نجات آنها در زمان سانحه از اولويت و اهميت خاصّي برخوردار است،گردآوري و نگهداري تجهيزاتي كه هنگام بروز سانحه مورد نياز خواهند بود، تهيه سياههاي از پرسنلكليدي، خدمات، منابع و تجهيزات و نگهداري اين سياههها بصورت روز آمد،ابداع روشهايي براياخطار و اعلام وقوع سوانح به اعضاء گروه، به گونهاي كه بتوانند سريعاً آماده و در يك جا جمع شوند،برقراري تماس با پرسنل حفاظتي و تسهيلات در منطقه كه ميتوانند در مواقع سانحه و حادثه به ياريبشتابند، و روز آمد و جاري نگهداشتن اين اقدامات. بخش سوم برنامهريزي براي مقابله با سوانح، عكسالعمل است كه شامل اقداماتي است كه بعد ازرويداد سانحه صورت ميگيرد، و اين اقدامات عبارتند از: به صدا در آوردن زنگ خطر؛ يك جا جمعكردن پرسنل ؛ ايمن كردن محل سانحه براي پرسنل ؛ تهية برآورد اوليّه از خسارات وارده؛ محدود كردنتيم نجات؛ ورود به محل سانحه و بيرون بردن، تميز كردن، بستهبندي و حمل مواد آسيب ديده. قسمت آخر برنامهريزي براي مقابله با سوانح شامل مرمت و بحالت اول برگرداندن مواد آسيب ديدهو قابل استفاده كردن آنهاست. اين اقدامات عبارتند از: طرح برنامة حفاظتي براي بحالت اوّل برگرداندنمواد صدمه ديده، تميز كردن و قابل استفاده كردن منطقة سانحه ديده و انتقال دادن كتابها و مواد مرمتشده به محل آماده شده، و تجزيه و تحليل سانحه و اصلاح و بهتر كردن برنامة مقابله با سوانح. شكل دقيق برنامة مبارزه با سوانح، براساس نيازهاي هر موسسه، تغيير پيدا ميكند.بخشهاي زيرمعمولاً در تمامي برنامهها مشاهده ميشوند: ۱ـ خلاصة روشني از اقدامات اضطراري (براي حفظ جان افراد و مجموعه مواد كتابخانه) كه بتوانددر سوانحي مانند آتش سوزي يا سيل و صدمات ناشي از آب، تهديدهاي ناشي از بمباران و غيره، قابلاستفاده باشد. ۲ـ فهرستي از اسامي پرسنلي كه بتوان با آنها در مواقع اضطراري تماّس حاصل كرد. ۳ـ فهرستي از مشاورين و خدمات منطقهاي و ملي. ۴ـ فهرستي از تجهيزات و تداركات موجود و فهرستي از منابع و تجهيزاتي كه در دسترس نيستند. ۵ـ نقشهاي از كتابخانه با تعيين محل موادي كه داراي اولويت اوّلند و وسايلي كه براي نجات دادنمواد لازم ميباشند و علامت گذاري دقيق آنها. ۶ـ خلاصهاي از مواد بيمه شده و مشخص كردن نام بيمهگر. ۷ـ فهرستي از اقداماتي كه براي بازرسي مرتب ساختمان كتابخانه بعمل آمده است، شامل حفظ ونگهداري ساختمان، تسهيلات برِ و سيم كشي، سقف ساختمان، فاضلابها، لولههاي آب و... ۸ـ فهرستي از اقداماتي كه براي بازرسي تجهيزات ايمني بعمل آمده، مانند: بازرسي از سيستم زنگخطر، دستگاههاي اعلام خطر آتش سوزي، و كپسولهاي آتش نشاني(۲۱). كسي كه در صدد تنظيم برنامة مقابله با سوانح بر ميآيد (در مورد كتابخانههائي كه قبلاً چنينبرنامهاي نداشتهاند)، بهتر است برنامههاي مؤسسات ديگر را بررسي كرده و از بين آنها برنامهاي را كه بهبهترين وجه، مناسب كتابخانة مورد نظر است، انتخاب كند. (دنباله دارد...)
+
نوشته شده در یکشنبه بیست و نهم خرداد 1384ساعت 9:12 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
What is Freedom of Information? These pages explain your rights under the Freedom of Information (FOI) Act. They also explain how the Act may affect your research into the archives. There are separate pages for records managers and archivists. The Freedom of Information Actwas passed in November 2000 and came fully into effect from 1 January 2005. FOI gives people a right of access to information held by public bodies. The range of public bodies covered by FOI is very wide, ranging from central government departments to individual schools and parish councils. A full list of the bodies affected - FOI authorities - can be found in Schedule 1 of the Act. A separate Act covers public authorities in Scotland - the Freedom of Information (Scotland) Act 2002. The list includes The National Archives and the rights of access apply both to our own administrative records and to the archives (the records transferred to us from other government departments). FOI applies to information whatever its age, and whether it is at The National Archives or is still held by the originating government department. The 30 year standard closure period no longer determines access to records; instead, information is assumed to be ‘open’ right from the start unless one of the exemptions set out in the Act applies. Exemptions are grounds to withhold information. They are clearly defined in the Act, are limited in number and are usually used where some harm might result if the information were to be released. The Department for Constitutional Affairs has produced a guide to FOI exemptions There are separate Environmental Information Regulations giving similar rights of access to environmental information. Anyone, anywhere in the world, can send a written request for information (a letter, fax or email) to an FOI authority. The FOI authority must say whether it holds the information, and if it does, provide it. The rights of access are overridden only by the exemptions mentioned above. Those disappointed with the response to their enquiry can complain to the Information Commissioner , the independent regulator of the Act. There is a further right of appeal to an Information Tribunal. FOI has changed how records are made available to you, and how we respond to enquiries about the archives. The following leaflets tell you more about making an FOI request Making an FOI request for Information in the archives(33kb) Making an FOI request for information in our administrative records of our own operations(33kb) We make some information about our own operations available without your having to make a request to see it. We do this through our Publication Schemes. Make a Freedom of Information enquiry. Over 50,000 files were released to mark the full implementation of the Freedom of Information Act. View the list of selected files This page contains PDF files. See plug-ins and file formats for help in accessing these file types. Terms of use | Copyright | Privacy | Top of page The National Archives, Kew, Richmond, Surrey, TW9 4DU. Tel: +44 (0) 20 8876 3444.
+
نوشته شده در شنبه بیست و هشتم خرداد 1384ساعت 12:2 بعد از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
هدفهاي برنامهريزي براي مقابله با سوانح قبل از اينكه متذكر شويم برنامهريزي براي مقابله با سوانح چيست ؟بهتر است به وضوح بدانيم كهاين برنامه چه نيست. برنامهريزي براي مقابله با سوانح و بلايا، با اقدامات اضطراري و موقعيتهايديگري كه سلامتي بشر را در موقع قرار دادن مواد در قفسه و استفاده از آنها، تهديد ميكند،ارتباطيندارد. اين نوع اقدامات معمولاً در رابطه با ساير سازمانهايي مانند سازمان آتشنشاني يا غيرمترقبه ادارهحوادث تنظيم و تكميل ميشود و ميتواند بصورت نشريهاي جدا از برنامة مقابله با سوانح تنظيم ومنتشر گردد. تنظيم كنندگان برنامههاي مقابله با سوانح معتقدند كه اقدامات امنيتي كه براي مردم وجوددارد ميتواند به عنوان بخشي از اقدامات مقابله با سوانح انجام گيرد. برنامهريزي براي مقابله با سوانح در واقع يك برنامة مرحله بندي شده است و در صورتي به مرحلهعمل در ميآيد كه از امنيت مربوط به مردم اطمينان حاصل و به حفظ و امنيت مجموعه مواد كتابخانه مربوطگردد. به عبارت ديگر، مسئولان برنامهريزي براي مقابله با سوانح تصور ميكنند امنيت كاركنان و مراجعينكتابخانهها نسبت به هر چيز ديگري برتر و مهمتر بوده و اقدامات لازم درباره امنيت آنها بايد بعمل آيد. اجزاء كليدي برنامهريزي براي مقابله با سوانح عبارتند از: جلوگيري و ممانعت از سوانح يابرنامهريزي براي كاهش دادن خطرات، تعيين اولويت كارها و رويارو شدن با سوانح با استفاده ازروشهايي كه قبلاً درباره آنها تجربياتي حاصل شده است. شوارتزبرگ فهرستي از هدفهاي برنامهريزيبراي سوانح تهيه كرده و معتقد است كه هدفهاي اينگونه برنامهريزي عبارت است از: 1ـ كم كردن بالقوه زيان و ضرر با پيشبيني امكانات و كاهش دادن مناسب آنها در هر موقع و فرصتممكن. 2ـ اطمينان از اينكه مؤسسات خصوصي و عمومي كه در مواقع اضطراري و وقوع حوادث به كمكفرا خوانده ميشوند، از كم و كيف كتاب و كتابخانه آگاهي داشته و براي مواد كتابخانهاي اولويت قائلباشند . 3ـ كم كردن احتمال و امكان وقوع مجدد سانحه با استفاده از تجربيات حاصله. 4ـ ايجاد شرايط عادي بعد از وقوع سانحه با سرعت و به صورتي كار آمد. 5ـ حصول اطمينان از اينكه كاركنان و كتابداران، آموزشهاي كافي ديدهاند و اينكه بايد اين آموزشها،جديد بوده و بصورت صحيح انجام گرفته باشد. 6ـ اطمينان حاصل كردن از اينكه بازرسي مرتب و صحيح، توسط كارشناسان بعمل آمده تا از تغييرشرايط مناسبي كه تأثير منفي در امنيت ساختمان كتابخانه دارد، ممانعت شود.(۱۵)فهرست مفيد ديگري توسط سالي ِا. بو چمن كنن گردآوري شده است كه شش مرحله را براي مقابلهبا سوانح در كتابخانهها پيشنهاد ميكند: 1ـ پذيرفتن مسئوليت برنامهريزي؛ 2ـ برنامهريزي پيش از وقوع سانحه؛ 3ـ استفاده از عقل سليم؛ 4ـ آموزش خود و ديگران، براي برنامهريزي مقابله با سوانح؛ 5ـ مطابقت نقطه نظرهايي كه با موقعيت و شرايط ايده آل امكانپذير نيستند. 6ـ نشان دادن عكسالعمل فوري و مطابق با برنامه مقابله با سوانح.(۱۶)تدوين برنامه مقابله با سوانح چگونگي برنامهريزي براي مقابله با سوانح به عوامل چندي از جمله بزرگي يا كوچكي كتابخانه،تعداد كاركنان و مقدار بودجه، بستگي دارد. به طور مثال، در صورت وجود بودجه كافي ميتوانمشاوري را براي برنامهريزي استخدام كرد.در صورت موجود بودن، نرمافزار كامپيوتري نيز ميتواند درآماده كردن برنامة مقابله با سوانح مورد استفاده قرار گيرد.(۱۷) در صورت امكان، تنظيم برنامه بايد باكمك كاركنان كتابخانه انجام پذيرد. از اينگونه عوامل و اقدامات منافع زيادي حاصل ميگردد. از آنجملهميتوان افزايش اطلاعات حفاظتي كارمندان و آگاهي بيشتر از هدفهاي مؤسسه را نام برد. همة كاركناني كه در فعاليتها شركت دارند بايد حداكثر استفاده را از قدرت ذهني و فكري خودببرند. انجام اين كار شايد مشكل باشد(۱۸) ولي براي حصول اطمينان از اينكه همه چيز پيش بيني شده،ضروري است. در اثري كه انجمن كتابخانههاي تحقيقاتي ايالات متحده تحت عنوان "طرح برنامهريزي برايحفاظت و نگهداري: خودآموز كتابخانهها" تهيه كرده روشي را كه بتوان در برنامهريزي براي مقابله باسوانح بكار برد، آمده است(۱۹). اين اثر در واقع براي كتابخانههاي بزرگتر نوشته شده است، اما از آنميتوان براي كتابخانههاي كوچكتر نيز استفاده كرد. توصيه ميشود تيم كوچكي (چهار الي هفت نفر) ازافرادي كه اطلاعات كافي از فعاليتهاي جاري كتابخانهها دارند، تشكيل شود تا با استفاده از فهرستمقابلهاي (Checklist) كه در اين راهنما موجود است، آسيب پذيري كتابخانه را در مقابل سوانح و حوادثبسنجد، برنامهاي را براي مقابله با سوانح طراحي كند و با در نظر گرفتن نيازهاي آيندة كتابخانه، امكانتكميل و توسعه آن را در نظر بگيرد. تكميل برنامه و طرح آن جزء مرحله بعدي است كه به نظر وخواست مدير كتابخانه بستگي دارد و با در نظر گرفتن اولوّيتهاي ديگر اتّخاذ ميگردد و منوط به برنامهاياست كه براي مقابله با سوانح به عنوان بخشي از برنامة حفاظتي تدوين ميشود. (ادامه دارد...)
+
نوشته شده در شنبه بیست و هشتم خرداد 1384ساعت 10:32 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
برخي از سوانح كتابخانهها متأسفانه يافتن آثار منتشره درباره شرح سوانح كتابخانهها كه در هر كشوري از ابعاد مختلف (از لحاظشدت و ضعف) برخوردارند، كاملاً آسان نيست. احتمال وقوع سوانح در شب هنگام، اواخر هفته، درتعطيلات عمومي، و هر زمان ديگر يعني زماني كه تعداد مراجعين محدود است و كارمندان محدوديدر كتابخانه حضور دارند، بيشتر است. نمونههايي از اين سوانح و بلايا عبارتند از: ساعت ۲صبح يك روز دوشنبه به سال ۱۹۵۲ در كانادا كتابخانه مجلس واقع در اُتاوا، ؛ روز عيدميلاد مسيح در داروين استراليا به سال ۱۹۷۵ ؛ يك روز شنبه در آرشيو دانشگاه كنكورديا به سال ۱۹۸۲؛ساعت ۷ صبح روز يكشنبه آتش سوزي كتابخانه ملّي استراليا؛ و ساعت ۸ صبح روز يكشنبه در كتابخانةآكادمي علوم شوروي، لنينگراد سال ۱۹۸۸(۴). وقوع سوانح در كتابخانههاي كشورهاي ماوراءالنهر از زمان ويراني كتابخانه اسكندريه در ۲۰۰ قبل ازميلاد تا اين اواخر يعني تا سيل فلورانس، در ايتاليا به سال ۱۹۶۶، ادامه داشته و ضرورت تهيه برنامهها وانجام اقدامات مقابله با سوانح از جمله روشهاي مقابله با صدمات حاصل از آب و بهتر كردن كيفيتكاغذ را آشكار كرده است (۵) در دهة بعد يعني در سال ۱۹۸۶، آتش سوزي كتابخانة مركزي نظامكتابخانههاي عمومي لوسآنجلس كه توسط يك خرابكار ايجاد شده بود باعث از بين رفتن چهارصدهزار جلد كتاب و خسارتهاي جانبي زيادي شد. هفتصد هزار جلد ديگر از كتابها به كمك فرايند خشككردن تجارتي، عمدتاً خشك كردن در حال انجماد، نجات پيدا كردند(۶). در سال ۱۹۸۸ كتابخانه آكادمي علوم شوروي نوزده ساعت در آتش سوخت. علت وقوع آتشسوزيسيم كشي ناقص و اشتباه برِ بود. از جمله اشياء و اموال از بين رفته به حدود چهارصد هزار جلد كتاب،يك چهارم موجودي روزنامهها و مطالب منحصر به فرد ديگر ميتوان اشاره كرد. صدمات ناشي از آبيكه براي خاموش كردن آتش به كار رفته بود و رشد قارچ و كپك ناشي از آن قابل توجه بود. گزارشها نشانميدهد، جمعاً هفت ميليون و نيم جلد از كتابها تحت تأثيرات منفي اين آتش سوزي قرار گرفتهاند. (۷) مطابق گزارشهاي راديو و تلويزيون، در ناآراميهاي داخلي ناشي از سقوط دولت چائوشسكو درروماني، كتابخانة مركزي كشور روماني در سال ۱۹۸۹ از بين رفت. اگر چه همة سوانح كتابخانهها به اين اندازه مخرب نيستند، امّا سوانح كوچك نيز ميتوانند هشداردهنده باشند. نمونهاي كم و بيش تصادفي از سوانح رخ داده در كتابخانههاي كشورهاي آمريكاي شماليبدين شرح آمده است: در برونكس واقع در ايالت نيويورك، مدرسهاي به علت آتش سوزي (شايد همبعلّت خرابكاري) در سال ۱۹۸۳ از بين رفت (۸). در سال ۱۹۸۵، يك آتش سوزي كه بر اثر اصابتصاعقه در كتابخانة دانشكدة حقوِق دال هاوزي واقع در نووااسكاتيا، آغاز شده بود، باعث شدشصت هزار جلد كتاب همراه با وسايل ديگر از جمله برگهدان كتابخانه از بين برود (۹). آتشسوزي تصادفي كه از اتصال سيمهاي برِ در كتابخانه عمومي پورتس ماوث در ايالتويرجينا در سال ۱۹۸۸ رخ داد، به قولي باعث دود شدن كتابخانه شد (اين رويداد در مقالهاي با عنوان"كتابخانه منفجر شده است " تشريح شده است ).(۱۰). در زلزلة سال ۱۹۸۹ سانفرانسيكو كتابهاي زياديبه كف كتابخانهها ريخت كه از آن جمله: سيصد هزار جلد كتاب در كتابخانه عمومي لوسآنجلس، و درحدود ۷۵% موجودي كتابهاي كتابخانة دانشگاه استانفورد است (۱۱). ماحصل همة سوانح كتابخانهها نيستي و نااميدي نيست. يكي از جنبههاي مثبت، به خصوص درمورد سوانح بزرگ، پيدايش روشها و تكنيكهاي تازه و بهتر براي اصلاح و مرمت مواد صدمه ديدهكتابخانههاست. شاهد اين مطلب تجربه به دست آمده از سيل سال ۱۹۶۶ در فلورانس است. در حالحاضر، اغلب تكنيكهاي مرمت مواد كتابخانهاي از جمله: ذخيره و خشك كردن كتابهاي مرطوب رامديون اين سيل هستيم. اخيراً بعد از آتش سوزي كتابخانة عمومي لوسآنجلس، بيش از صدهزار جلدكتاب را منجمد كردهاند تا بعداً خشك كنند، و تجربة تازه (يعني خشك كردن كتابها در حالت انجماد) از اينآتشسوزي به دست آمده، و آتش سوزي سال ۱۹۸۸ در كتابخانة آكادمي علوم شوروي منتهي به همكاريهايبينالمللي براي مقابله با سوانح غير مترقبه و فرايند مرحله بندي شدة حفاظت گرديده است (۱۲). اگر چه تاريخ سوانح در كتابخانهها به زمانهاي قديم باز ميگردد، امّا برنامهريزي براي مقابله با اينسوانح قدمت زيادي ندارد. بطوريكه قبلاً گفته شد. سيل فلورانس در سال ۱۹۶۶، انگيزه و عاملتكميلكنندة روشهايي براي نجات موادي شد كه از كاغذ ساخته شدهاند. اين پيش آمد همچنينانگيزهاي براي برنامهريزي جهت مقابله با سوانح مشابه شد تا كتابخانهها از پيآمدهاي آنها در صورتوقوع رهائي يابند. در دهههاي بعد، سوانح چندي كه در كتابخانههاي ايالات متحده اتفاِ افتاد، روندبرنامهريزي براي مقابله با سوانح را سرعت بخشيد. روش خشك كردن در حالت انجماد در محيط خلاء(كه بعداً شرح خواهم داد) روشي است كه بعد از سال ۱۹۶۶ ابداع شد و حالا بعنوان روش استانداردمورد قبول است. تا قبل از دهة ۱۹۷۰ برنامهريزي براي مقابله با سوانح بعنوان بخشي ضروري از اداره و نظام كتابخانهتشخيص داده نشده بود. برنامة مقابله با سوانح نوشتة بوهم در سال ۱۹۷۸ توسط دانشگاه كاليفرنيابراي كتابخانهها منتشر شد و به همين علت اهميت پيدا كرد و پايه و اساسي شد براي برنامهريزي برايساير كتابخانهها و مؤسسات(۱۳). عامل و راهنماي ديگر، انتشار نشريهاي بود كه در سال ۱۹۸۵ توسطاندرسن و مك اينتاير، دربارة برنامهريزي براي مقابله با سوانح در كتابخانه و ادارات اسناد، دراسكاتلند نوشته شد و به صورت بنيان و اساسي براي طرح برنامههاي مشابه در سراسر دنيا در آمد(۱۴).
+
نوشته شده در چهارشنبه بیست و پنجم خرداد 1384ساعت 10:57 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
مقاله ای ار اینجانب تحت عنوان "حفاظت و نگهداری مواد دیجیتال" در شماره زمستان 1383 فصلنامه کتاب چاپ خواهد شد.
+
نوشته شده در چهارشنبه بیست و پنجم خرداد 1384ساعت 10:25 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
آمادگي در برابر سوانح و بلايا مقدمه: طرح و برنامهريزي براي مقابله با سوانح و بلايا شايد اصطلاح مناسبي براي آنچه كه اكنون بخشپذيرفته شدهاي از برنامه حفاظتي كتابخانههاست، نباشد. آمادگي براي مقابله با سوانح و بلايا بنامهايديگري نيز معروف است كه از ميان آنها ميتوان برنامهريزي كنترل سوانح، پيشگيري از سوانح،برنامهريزي و آمادگي براي سوانح محتمل، و مديريت بحران را نام برد. برنامهريزي و آمادگي براي مقابله با سوانح در واقع فعاليتها و اقدامات تمرين شده يا تعليم دادهشدهاي است كه اثرات و آثار سوانح را، صرف نظر از شدت و عظمت آنها در كتابخانهها به حداقلميرساند و به بازسازي و استفاده از مجموعه مواد كتابخانه در حداقل زمان ممكن كمك ميكند. اصطلاح "سوانح و بلايا" شمار زيادي از رويدادها را شامل ميشود. يكي از تعريفهاي مناسب توسطاندرسن و مك اينتاير بيان شده است: "كلمة سانحه واژة رايجي است در ميان آرشيويستها و كتابداران و براي تعريف يك رويداد غيرمنتظره كه نتيجهاي ويران كننده بر مواد آنها دارد، به كار ميرود. سانحه ممكن است در مقياسي كوچكيا در حدي بسيار گسترده و انفجاري باشد، امّا در هر حالت بايد اقدامات سريع انجام گيرد تا خساراتحاصله به حداقل برسد" (۱) اگر ما از اين تعريف براي واژة "سانحه " استفاده كنيم، در اين صورت بايد گفت كه دفعات وقوعسوانح در كتابخانهها زياد است. ساختمان هر كتابخانه (در واقع هر نوع ساختمان صرف نظر از طرزاستفاده از آن) بعلّت ساختمان بودنش، زماني با سانحه روبر خواهد شد و هر كتابدار در دورة خدمتخود لااقل با يكي از اين سوانح مواجه ميشود. سيل (يا لااقل خسارات ناشي از آب) و آتشسوزيها ازمحتملترين سوانحي هستند كه معمولاً تجربه ميشوند. سوانح ديگر عبارتند از: طوفانها و گردبادها،زمين لرزه، فعاليتهاي تروريستي، جنگ و انفجارها. در بين همة اين حوادث و سوانح، آتش سوزي وصدمات حاصله از آب بيش از همه باعث خرابي و وارد آمدن صدمات فيزيكي به مواد كتابخانهميشوند. بعضي از نويسندگان، كندن صفحات و ناقص كردن كتابها، دزدي و اقدامات وحشيانه را نيز درفهرست اين سوانح قرار دادهاند. برنامهريزي آمادگي در برابر سوانح از عناصر ضروري حفاظت پيشگيرانه به شمار ميرود.بهتريناقدام در برابر سوانح، تلاش و كوششهايي است كه بايد بهعمل آيد تا بروز سوانح و بلاياي مشابه بهحداقل برسد. برنامهريزي براي جلوگيري از سوانح نيازمند اين است كه نظافت كتابخانه به صورتمرتّب انجام گيرد، ساختماني مناسب براي كتابخانه ساخته شود كه با موقعيت خود مطابقت داشتهباشد و بطور مداوم حفاظت و نگهداري شود و كارمندان كتابخانه در اين زمينه آموزش كافي ديده باشند.به عبارت ديگر، برنامهريزي براي پيشگيري از سوانح جنبة ديگري از مديريت خوب و صحيح است.اين اقدام، فعاليتي است صحيح، در جهت استفاده از روشهاي حفاظتي براي حفاظت از كتابخانه كهمنافع زيادي براي جامعه دارد: مانند بالا بردن سطح آگاهي كاركنان و شركت دادن آنها در فعّاليتهايحفاظتي، به گونهاي كه بعنوان بخش مهّمي از برنامهريزي محسوب شود و هدف آن گنجاندن اقداماتحفاظتي در تمام جنبههاي آموزشي كتابخانه باشد. سالي . ِا. بوكنن دربارة برنامهريزي براي مقابله با سوانح چنين ميگويد: "يك برنامة مكتوب و مدوّن مهمترين گامي است كه در جهت آماده شده براي مقابله با سوانح و بلايابرداشته ميشود. نخستين اثر اين سند كتبي، اين است كه سوانح امكان وقوع دارند و يكي از وظايفسازمان و تشكيلات كتابخانه اين است كه به صورتي منطقي مسئوليت اين سوانح را بپذيرد. ديگر اين كهآماده شدن و قبول مسئوليت، ترس و واهمة بيخود را از بين ميبرد و باعث تصميمگيري منطقيميشود، كه اين خود باعث كاهش خسارات و صدمات وارده به مجموعة كتابخانه شده و هزينههاياحياء و بازسازي مواد كتابخانهاي را كاهش ميدهد. سوم: اين برنامهريزي، يكپارچگي افكار و عقايد وفراهم آمدن قوانين دقيق مرحله بندي شده را باعث ميشود كه پيروي از اجزاء آنها براي كساني كهمسئول اجراي آنها هستند، سهل و آسان خواهد بود(۲). در حال حاضر همه كتابخانهها برنامه مقابله با سوانح ندارند امّا بايد بدون در نظر گرفتن كوچك يابزرگ بودن كتابخانه برنامه مقابله با سوانح طراحي كنند. اين واقعيت را نيز بايد در نظر گرفت كهكتابخانههاي زيادي در سراسر دنيا برنامة مبارزه با سوانح را طرح و اجرا كردهاند. نمونهاي از اين فعاليّتها،بررسي و تحقيق سال۱۹۸۶ از ۱۷۵ كتابخانه دانشگاهي و دانشكدهاي كانادا است كه نشان داد ۱۴% آنهاداراي برنامه مقابله با سوانح هستند(۳).
+
نوشته شده در سه شنبه بیست و چهارم خرداد 1384ساعت 8:52 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
اکنون که هفت قسمت مقاله تکنولوژی اطلاعات به نظرتان رسید خوشحال خواهم شد اگر نظر شمارا راجع به آن بدانم. شاید بسیاری از شما با مطالب زیر آشنا باشید. ولی آیا شما هم مثل من فکر می کنید که این مطالب برای بسیاری از کتابداران تازگی داشته باشد یا نه؟
+
نوشته شده در پنجشنبه نوزدهم خرداد 1384ساعت 9:47 بعد از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
استراتژي ملي تكنولوژي اطلاعات: همچنانكه فعاليتهاي اقتصادي جهان دائماً رو به افزايش است، براي تأمين نيازهاي جمعيت رو به رشد كره زمين، استفاده بهينه از انرژي و تكنولوژيهاي زيست محيطي ضروري است. تكنولوژيهاي پيشرفته كه در تقليل استفاده از مواد و انرژي نقش موثري دارند، مي توانند به وضعيت موجود كمك كنند. در كشورهاي درحال توسعه كه به پيشرفتهاي اقتصادي مشخصي نياز دارند، تكنولوژي اطلاعات يك ابزار موثر در توسعه پايدار به شمار مي آيد. پس تنظيم استراتژي تكنولوژي اطلاعات و اجراي آن ضروري است؛ و همچنين مستلزم تجزيه و تحليل دقيق است. براي حصول به موفقيت در توسعه تكنولوژي اطلاعات و اشاعه آن لازم است برنامه ملي تكنولوژي اطلاعات در برنامه توسعه ملي منظور گردد. اين ادغام، يعني استفاده گسترده از تكنولوژيهاي اطلاعات براي بهره وري بيشتر ودر نتيجه كيفيت بهتر توليدات و خدمات (5 ،31-59). منابع 1. بينهام، رومري. " تكنولوژي اطلاعاتي در كتابخانه"، نوشته روزمري بينهام و كالين هريسون؛ ترجمه ژينا سعيدي نژاد، كرانه، س. ا،ش. 1 ( بهار 1373)،83-86. 2. جعفر نژاد، آتش. آشنايي بابانكهاي اطلاعاتي. - تهران: سمت، 1379 3. لنكستر، ويلفرد. كتابخانه ها و كتابداران در عصر الكترونيك/ ترجمه: اسدالله آزاد.- مشهد: معاونت فرهنگي آستان قدس رضوي،1366. 4. مددپور،محمد. درآمدي به تكنولوژي اطلاعات.- تهران: تربيت، 1372. 5. مهدوي، محمد نقي. تكنولوژي اطلاعات و اطلاعات تكنولوژي.- تهران: چاپار،1379. 6. Athey,Thomas H. Introduction to Computers and Information Systems With BASIC/Thomas H.Athey,Robert W.Zmud.- Glenview:Scott, Foresman and Company, 1986. 7.Rowley, Jennifer E.The Basics Of Information Technology.- London: Clive Bingley, 1988. 8. Vickery,Brian C. Information Science in Theory and Practice/ Briam Vickery, Alina Vickery.- London: Bowker-Saur,1994. نويسنده : مهرداد نيكنام
+
نوشته شده در چهارشنبه هجدهم خرداد 1384ساعت 9:42 بعد از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
برخي از پايگاههاي اصلي اطلاعات تخصصي عبارتند از: علوم انساني Arts & humanities Search ( AHCI ) ، كه هنرهاي زيبا و هنرهاي نمايشي، باستانشناسي، معماري، ادبيات، فلسفه، دين و تاريخ را مي پوشاند. Art Index (AI) and Humanities Index (HI) ، كه نمايه نامه هنر(AI) ، مدارك هنر و معماري را پوشش مي دهد، و نمايه نامه علوم انساني(HI) شامل موضوع هاي فلسفه، مطالعات اديان، تاريخ جهان وادبيات جهان است. American History and Life (AHL) and Historical Abstracts(HA)، پوشش كلي هر دو پايگاه موضوعهاي زير است: كتابشناسي، تاريخ و فرهنگ، تاريخ اقتصاد، تاريخ نگاري، تاريخ علم، ارتباطات بين المللي، كتابخانه ها و آرشيوها، تاريخ نظامي، تاريخ سياسي و آموزش تاريخ. AHL شامل موضوعهاي زير نيز مي شود: مطالعات امريكاييها، مطالعات قومي، تاريخ خانواده، فرهنگ مردم، روابط سرخ پوستان- سفيد پوستان، تاريخ شفاهي، مسائل شهري و مطالعات زنان، HA مطالعات منطقه اي، تاريخ ديپلماسي و فلسفه وتاريخ را بر دامنه موضوعي خود مي افزايد. Art Literature International ، تمامي جنبه هاي هنر غرب از قرن چهارم تا زمان حاضر را در بر مي گيرد. Art Bibliographies Modern (ABM) ، تمامي جنبه هاي هنر و طراحي قرون هجدهم، نوزدهم و بيستم، شامل هنرهاي زيبا، معماري، سراميك، آداب و رسوم، هنرهاي قومي، مبلمان، شيشه، طراحي گرافيك، چهره نگاري، پوستر، چاپ، و پارچه را پوشش مي دهد. MLA International Bibliography ، انگليسي، امريكايي، قورن وسطي و نئو- لاتين، ادبيات سلتيك و فلكلور، ادبيات اروپايي، آسيايي، افريقايي و آمريكاي لاتين، زبانشناسي نظري، توصيفي، تطبيقي و تاريخي. Linguistics and Language Behavior Abstracts (LLBA) ، زبانشناسي و رفتار زبان را شامل مي شود. روانشناسي: Psycinfo ، پوشش موضوعي آن روانشناسي است. Mental Health Abstracts ، روانشناسي و بهداشت رواني را شامل مي شود. Psyndex ، روانشناسي را شامل مي شود. Mental Measurements Yearbooks ، تستهاي روانشناختي، تست آموزشي، و روانشناسي را شامل مي شود. آموزش و پرورش: ERIC ، كه آموزش و پرورش و زمينه هاي موضوعي وابسته، مشاوره، برنامه ريزي درسي، تعليم و تربيت، علوم اجتماعي،اطلاع رساني، كتابداري، آموزش كودكان استثنايي و آموزش معلمان، افت تحصيلي آموزش سالمندان. EUDISE (European Documentation and Information System For Education: پوشش موضوعي آن دوره هاي آموزش عالي است. The Times Network National Database ، دامنه موضوعي آن منابع و اطلاعات درباره آموزش و پرورش است. Australian Education Index Database ، آموزش و پرورش، علوم كتابداري واطلاع رساني را شامل مي شود. The Educational Directory ، كه موسسات آموزشي را در بر مي گيرد. جامعه شناسي: Sociological Abstracts ، دامنه موضوعي آن جامعه شناسي است. SOPODA Social Planning , Policy and Development Abstracts) ، كه پوشش موضوعي آن رفاه اجتماعي، سياست و خط مشي اجتماعي است. Social Science Index ، كه علوم جامعه شناسي، اقتصاد، جغرافيا، و علوم اجتماعي را شامل مي شود. SSCI (Social Science Citation Index) ، يا نمايه نامه استنادي علوم اجتماعي، موضوعاتي چون علوم اجتماعي، جامعه شناسي، مردم شناسي، ارتباطات، رفاه وخدمات اجتماعي، علوم تربيتي، روانشناسي، مديرت، و علوم سياسي. اقتصاد: Economic Literature Index ، پوشش موضوعي اين پايگاه علوم اقتصادي است. Trade Mark Scan ، حوزه موضوعي اين پايگاه علائم تجاري، علائم خدماتي، علائم اداري، علائم شركتها، نشانه ها، توليدات علائم تجاري، و علائم صنعتي است. كتابداري و اطلاع رساني : The CD-ROM Directory يا راهنماي ديسكهاي نوري، شامل معرفي موضوعها و ساير مشخصات ديسكهاي نوري، معرفي 80 سازنده سخت افزار رايانه اي، 240 توليد كننده نرم افزار، 118 عنوان ازكنفرانسهاي بين المللي، 92 مجله ونشريه، 168 كتاب درباره ديسكهاي نوري و چند رسانه ايها و در برگيرنده اطلاعات جامع كتابشناختي درباره 5371 عنوان ديسك نوري موجود در جهان است. Dissertation Abstracts Online and Ondisc ، اين پايگاه تمام پايان نامه هاي دكتري امريكا از سال 1861 به بعد، پايان نامه هاي كانادا و بعضي پايان نامه هاي ساير كشورها از 1980 به بعد، و همين طور پايان نامه هاي دوره كارشناسي ارشد از 1988 به بعد را در بر مي گيرد. BNBMARC ، مدارك منتشر شده در انگلستان از 1950 شامل كتاب، انتشارات دولتي، انتشارات كنفرانسها، نشريات ادواري و سريالها را تحت پوشش قرار مي دهد. LC MARC, LC Foreign MARC and Re MARC ، فايلهاي Foreign MARC , LC MARC ، فهرستنويسي كتابخانه كنگره امريكا را از 1968 به بعد (يا قديمي تر براي مدارك غير انگليسي) معرفي مي كند، و شامل تك نگاشتها و مدارك نشريات ادواري تقريباً به تمامي زبانهاست. Re MARC عناويني راكه توسط كتابخانه كنگره و كتابخانه هاي شركت كننده در فهرستنويسي، كه در فايلهاي كتابخانه كنگره وجود ندارد، و كتابهايي را كه به دهه هاي 1900 باز مي گردد، پوشش مي دهد. Books in Print ، اطلاعات كتابشناختي بالغ بر يك ميليون عنوان كتاب منتشره و زير چاپ از 31 هزار ناشر كشورهاي جهان را شامل مي شود. 200 هزار ركورد از اطلاعات اين پايگاه داراي فيلد بررسي كتاب است كه به تحليل هر اثر مي پردازد. درهر سال 30 هزار ركورد با اين ويژگي وارد پايگاه مي شود. Ulrich ، يا پايگاه اطلاعات مجلات و نشريات ادواري، شامل اطلاعات كتابشناختي مجلات و نشريات ادواري، سالنامه ها ( با فاصه انشارات مرتب و يا غير مرتب، فعال و غير فعال) است. اطلاعات بالغ بر 115 هزار عنوان نشريه ادواري و 55500 سالنامه و نشريات غير مرتب از 65 هزار ناشر در179 كشور جهان، در اين پايگاه ذخيره گرديده و براي هر عنوان نشريه، بيش از 75 عنصر از ويژگي مربوط به مشخصات نشريه درج شده است. 30 هزار عنوان از نشريات ادواري اين پايگاه، داراي توضيح، تفسير و اطلاعات تفصيلي است. ISA ( Information Science Abstracts ) ، اين بانك اطلاعاتي مقالات مجلاتي در حوزه موضوعي كتابداري واطلاع رساني از 300 مجله در سطح جهان را نمايه مي كند. موضوع هاي زير در حوزه پوششي از بانك اطلاعاتي قرار دارند: ارتباطات، رايانه، پايگاههاي اطلاعاتي، اطلاع رساني، انتشارات، علوم اجتماعي، مستند سازي، خدمات كتابخانه اي، خدمات اطلاع رساني، كتابخانه، توليد اطلاعات، توزيع اطلاعات، شناخت اطلاعات، توصيف اطلاعات، اطلاعات كاربردي، روشهاي حمايتي مطالعه، مطالعه، روانشناسي، آموزش و پرورش، نمايه سازي، چكيده نويسي، طبقه بندي، بازيابي پيوسته اطلاعات، مديريت اطلاعات، مديريت كتابخانه، ارتباطات از راه دور. Library & Information Science Abstracts ، حوزه پوششي اين بانك اطلاعاتي ازسال 1969 به بعد است واطلاعاتي درباره علوم كتابداري و اطلاع رساني و تحقيقات تازه اي راكه در حوزه اطلاع رساني انجام گرفته، نمايه مي كند (2، 175- 204). (ادامه دارد...).
+
نوشته شده در دوشنبه شانزدهم خرداد 1384ساعت 9:38 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
+
نوشته شده در چهارشنبه یازدهم خرداد 1384ساعت 9:8 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
نقش تكنولوژي اطلاعات در كتابخانه پيشرفتهاي فن آورانه طي 25 سال گذشته سبب پيدايش تغييرات مهم در الگوي تأمين اطلاعات شده است. اين فن آوري از كنار هم قرار گرفتن پردازش داده ها توسط كامپيوتر هاي رقمي با ارتباط از راه دور الكتريكي پديد آمده است. مرسوم شده است كه اين تركيب را " تله ماتيكز "[1] بنامند (8،316) . تله ماتيكر – كامپيوتر ها و ارتباطات – مي تواند براي مقاصد بسياري به كار گرفته شود – مثل : تجديد گواهينامه رانندگي، تشخيص پزشكي از راه دور، برگزاري كنفرانس از راه دور، انجام معاملات اعتباري، رزرو بليط هواپيما. ديدگاه خاص ما را در اين زمينه تأمين اطلاعات خواسته شده است، اعم از اينكه اطلاعات، اطلاعات كتابشناختي يك منبع مرجع؛ سابقه دسترس پذيري يك منبع اطلاعاتي در كتابخانه، انبار ناشر، يا در پايگاه داده ها؛ يك درخواست امانت يا سابقه يك امانت؛ يك سفارش خريد؛ اطلاعات راهنما؛ داده هاي مبتني بر واقعيات؛ اطلاعات تمام متن؛ يك نسخه عكسي؛ يك برنامه كامپيوتر؛ يا هر نوع ديگري از اطلاعات ثبت شده اي كه ممكن است مورد نياز باشد. در اين زمينه اجزاي كاري زير قابل شناسايي هستند.
در تمامي اين زمينه هاي كاري رشد دائمي در حجم تسهيلات موجود و هزينه اجرايي آنها وجود داشته و دارد. به عنوان نمونه مي توان به بعضي اعداد و ارقام اشاره كرد: قدرت كامپيوتر ها مرتباً افزايش پيدا مي كنند، حال آن كه هزينه واحد محاسبه كاهش مي يابد. در 1961 كامپيوترها قادر بودند 5000 محاسبه را در ثانيه و با قيمت 2 پاوند براي هر پردازش انجام دهند؛ در 1976 اين رقم به 2 ميليون و 2 پنس تغيير يافت. هزينه ذخيره در حافظه اصلي، به دلار در ماه بر حسب مگابايت به شرح زير تنزل كرده است: 1960، 22000 دلار؛ 1975، 3500 دلار؛ 1979، 250 دلار (8 ، 317-320 ) در واقع مقصود از بسياري خدمات كتابخانه دستيابي به پايگاههاي اطلاعاتي تخصصي اصلي است كه بر روي كامپيوترهاي بزرگ و اغلب در ديگر كشورها قرار دارند. براي دستيابي و استفاده از اين خدمات لازم است از چندين وسيله سود جست كه عبارتند از: يك كامپيوترشخصي (PC) يا پايانه اي كه بتواند با سيستم تلفن عمومي كار كند، يك مبدل (Modem) كه به آن وسيله بتوان باكامپيوتر اصلي مبادله اطلاعات داشت و به پايگاه مورد نظر دست يافت، به اضافه يك چاپگر و اجازه ورود به پايگاه اطلاعاتي. استفاده از كامپيوتر شخصي به عنوان پايانه بهترين كار است، چرا كه به اين ترتيب اطلاعات مي تواند از پايگاه داده ها به حافظه كامپيوتر شخصي منتقل شود و كاربران در مرحله بعدي بتوانند از آن براي ارائه پاسخ مناسب به متقاضي استفاده كنند. اهميت اين روش به آن جهت است كه وقتي اطلاعات روي كامپيوتر شخصي باز شد، مي توان ارتباط پر هزينه تلفني را قطع كرد و استفاده هاي بعدي از اين اطلاعات را در محل انجام داد. استفاده از يك واژه پرداز استاندارد نيز براي ارائه نتيجه جستجو به كاربر نهايي، در قالبي جالب و زيبا ضروري است. دستيابي به پايگاههاي اطلاعاتي نيازمند اينست كه كتابخانه در پايگاه اصلي اطلاعاتي ثبت نام كند. معمولاً ثبت نام اوليه رايگان است و رمز ورود به سيستم براي دستيابي به اطلاعات بلافاصله صادر مي شود. براي استفاده از بعضي پايگاههاي اصلي اطلاعاتي لازم است، مدت استفاده تضمين شده اي تعيين و پيش پرداختي از آن بابت پرداخت شود. در بعضي موارد اگر از كامپيوتر اصلي خواسته شود اطلاعات بازيابي شده را چاپ كند، بايد هزينه اضافي پرداخت. گاهي بهتر است به عوض پرداخت صورتحساب سنگين تلفن، به دليل انتقال اطلاعات از طريق خط تلفن، نسخه چاپي رامستقيماً از كامپيوتر اصلي تقاضا كنيم. امروزه سرعت انتقال اطلاعات بين كامپيوتر اصلي و كامپيوترهاي شخصي افزايش چشمگيري يافته و لذا تا حدودي اين مشكل حل شده است، و البته اين مسئله به مبدلي [2] كه استفاده مي كنيم نيز مرتبط مي شود. بعضي از كامپيوتر هاي اصلي چندين تماس دارند كه درگاه [3] ناميده مي شوند و مي توانند با سرعت هاي مختلف كار كنند و اغلب خط تلفن خاصي براي هر درگاه در نظر گرفته شده و مي توان با توجه به مبدل مورد استفاده با درگاه مناسب ارتباط برقرار كرد (1، 83-85).
+
نوشته شده در چهارشنبه یازدهم خرداد 1384ساعت 9:5 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
||||
|
+
نوشته شده در چهارشنبه یازدهم خرداد 1384ساعت 8:54 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
با تشکر از عزیزانی که به وبلاگ بنده نظری افکنده اند باید خدمتتان عرض کنم مخاطبین من تمامی کتابداران ایرانی هستند و تلاش خواهم کرد در آینده نزدیک برای همه مطالبی داشته باشم، انتظار هم ندارم همه از من راضی باشند و تشکر کنند.
من هدفم ارتقاء سطح دانش کتابداران است و در همان راستا قدم بر می دارم. از اینکه نظر شما مخالف نظر من باشد ناراحت نمی شوم بلکه می آموزم، چراکه بی تردید برخورد عقاید بهترین راه اصلاح است. اگر من بخواهم دنباله رو سایر وبلاگ ها باشم پس فرق من با ایشان چیست؟ آنها که هستند و با علاقه به کار خود ادامه می دهند، پس فعلا اجازه بدهید من هم تا مدتی به سبک خود کار کنم. انشاء الله بتوانم به تدریج کار خودم را بهتر کنم تا مقبول بیافتد. وعده ما در آینده نزدیک
+
نوشته شده در سه شنبه دهم خرداد 1384ساعت 10:14 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
نرم افزار نرم افزار عبارتست از برنامه ها يا مجموعه دستوراتي كه اداره عمليات، پردازش اطلاعات را برعهده دارند. دو نوع نرم افزار وجود دارند: نرم افزار كاربردي، ونرم افزار سيستمي. نرم افزار كاربردي: واژه اي است عمومي كه به برنامه هايي كه كارهاي كاربر مدارانه خاصي را انجام مي دهند اتلاق مي شود. اين كارها از بازي شطرنج تا حل مسائل كاري را شامل مي شود. نرم افزار هاي كاربردي اوليه اي كه نوشته شدند براي انجام وظايفي نظير تهيه ليست حقوقي، حسابداري، و صورتحساب مشتري بودند. نرم افزارهاي كاربردي معمولاً به دو صورت تهيه مي شوند، نخست اينكه براي كار خاصي سفارش يا توليد مي شوند وديگر اينكه به صورت بسته هاي نرم افزاري آماده از بازار تهيه مي شوند. نرم افزارسيستمي: هماهنگ كردن جريان داده ها، اطلاعات و برنامه ها در يك نظام كامپيوتري كاري پيچيده است. امروزه اغلب اين وظايف توسط نرم افزار سيستمي ( واژه عمومي براي برنامه هايي كه كارهاي در ارتباط با سخت افزار را اداره مي كنند) انجام مي گيرد. مهمترين نرم افزارهاي سيستمي، نرم افزارهاي سيستم عامل هستند. اين مجموعه برنامه ها تمامي فعاليتهاي زير را انجام مي دهند: تعيين مي كنند كه آيا نظام اطلاعاتي لازم است. فعاليتهاي كاري را كه بايد ماشيني شود شرح مي دهند. طبيعت دقيق نظام اطلاعاتي مورد نياز را مشخص مي كنند. طراحان سيستم كارهاي خاصي را انجام مي دهند، نظير: نظام اطلاعاتي را طراحي مي كنند. تصميم مي گيرند كه آيا لازم است نرم افزار كاربردي سفارش داده شود. تصميم مي گيرند كه آيا سخت افزار اضافي لازم است يا نه. برنامه نويسان فقط يك هدف در پيش دارند: به وجود آوردن يك برنامه طبق سفارش. اغلب متخصصان كامپيوتر تمام يا اغلب اين فعاليتهاي خلاق را انجام مي دهند. سه شغلي كه اغلب در هر بخش نظامهاي اطلاعاتي مشاهده مي شود عبارتند از: تحليل گر سيستم، طراح سيستم، و برنامه نويس. اين متخصصين كامپيوتر بايد از نزديك با يكي از كاربران نهايي نظام اطلاعاتي براي به وجودآوردن يك نظام اطلاعاتي را كه در يك نظام كامپيوتري انجام مي گيرد هدايت مي كند. اغلب كامپيوتر ها از ديگر انواع نرم افزارهاي سيستمي استفاده مي كنند. مردم خيلي ساده بايد گفت، مردم در نظام كامپيوتري روح مي دهند. مردم دو نقش اصلي در نظام هاي كامپيوتري ايفا مي كنند، يكي در نقش كاربر نظام كامپيوتري وديگري در نقش خالق نظام كامپيوتري. نقش كاربر: تقريباً تمامي داده هايي كه بوسيله نظامهاي اطلاعاتي به كار مي روند، يا بايد مستقيماً توسط يك شخص واردكامپيوتر شود يا به وسيله يك شخص روي يك رسانه ماشين خوان قرار داده شود. اغلب خروجي هاي نظام كامپيوتري براي شخصي كه بعداً از اين اطلاعات استفاده خواهد كرد، ارسال مي شود. بدون اين كاربران داده هايي براي پردازش و دليلي براي ايجاد و استفاده از اين نظامهاي اطلاعاتي وجود نخواهد داشت. نقش خالق نظام اطلاعاتي: پيش از آن كه يك نظام اطلاعاتي به شكلي مفيد مورد استفاده قرار گيرد، بايد در شغلي و كاري به كار گرفته شود. به اين منظور اقداماتي چون تحليل سيستم، طراحي سيستم و برنامه نويسي بايد انجام گيرد. تحليل گران سيستم واقعاً مفيد، همكاري كنند. كامپيوتر چه كاري انجام مي دهد در ظاهر، به نظر مي رسد كامپيوترها توانهاي نا محدود و اسرار آميزي دارند. در واقع كامپيوتر صرفاً اطلاعات را پردازش مي كند. ولي به درستي منظور ما از " پردازش اطلاعات " چيست؟ و چرا كامپيوتر ها به شكلي روز افزون براي پردازش اطلاعات به كار گرفته مي شوند؟ براي درك اين مسئله، اگر نخست ببينيم كه مردم چگونه اطلاعات را پردازش مي كنند، مي تواند مفيد باشد. اگر دست بر قضا جدول كلمات متقاطع حل كرده باشيد بايد بگوئيم كه اين كار دقيقاً يك فعاليت پردازش اطلاعات است. به مراحلي كه براي حل جدول لازم است انجام دهيد، توجه كنيد، به عنوان مثال: 1. خبر آمده در 1 افقي را مي خوانيد. اين كار تعيين تعداد حروف يا اعدادي كه پاسخ خبر را مي سازد را نيز شامل مي شود. 2. اين نشانه ها را براي تفسير و درك خبر تركيب مي كنيد. 3. سعي مي كنيد خبر را به واقعيت يا مفهومي كه در حافظه داريد، ربط دهيد. 4. پاسخي فراهم مي آوريد. 5. سعي مي كنيد حروف پاسخ خودرا با خانه هاي پيش بيني شده تطبيق دهيد. 6. اگر شمارحروف تطبيق داشته باشد پاسخ را در فضاي پيش بيني شده مي نويسيد. اگر شما حروف تطبيق نداشته باشد، به مرحله يك باز مي گرديم. در مرحله 1 نياز داريد كه برخي داده ها را به ذهن خود وارد كنيد. در مرحله 2 نياز داريد اين داده ها را براي تفسير خبر پردازش كنيد. در مرحله 3 نياز داريد برخي از داده ها يا اطلاعاتي كه قبلاً در حافظه خود ذخيره كرده ايد، بازيابي كنيد. در مرحله 4 نياز داريد تمامي داده ها و اطلاعاتي را كه اكنون در ذهنتان وجود دارد، به منظور فراهم آوردن مجموعه جديدي از علائمي كه نشانگر پاسخ شما به خبر است، پردازش كنيد. در مرحله 5 پاسخ خود را با نگاه كردن به فضاي پيش بيني شده درجدول مي سنجيد. در مرحله 6 نياز داريد يا پاسخ خود را در جدول بنويسيد يا به مرحله اول باز گرديد. در اين كار پردازش اطلاعات شما درگير شماري عمليات نظير ورودي، پردازش، ذخيره و بازيابي، و خروجي هستيد. تمامي اين مراحل يعني عمليات ورودي، پردازش، ذخيره و بازيابي، و خروجي دقيقاً همان عملي است كه كامپيوتر انجام مي دهد و چرخه پردازش اطلاعات ناميده مي شود. تواناييهاي اصلي كامپيوتر به اختصار مي دانيد كامپيوتر چه كار مي كند؟ 1. اعداد و حروف هر دو مي توانند وارد كامپيوتر شوند. سپس اين داده ها مي تواند در پرونده داده ها ذخيره و به همين شكل به صورت خروجي از كامپيوتر استخراج گردد. 2. داده هاي جديدي مي تواند با انجام اعمال حسابي روي اعداد، تغيير يا بازآرايي متن، به وجود آيد. اين داده هاي پديد آمده جديد نيز مي تواند در پرونده داده ها ذخيره و يا از طريق كامپيوتر انتقال داده شود. همچنين هر يك از اقلام داده هايي كه به تازگي پردازش شده اند نيز مي توانند براي تعيين و تشخيص اعمال پردازش اطلاعاتي كه بايد انجام شود، به كار روند. 3. داده ها يا اطلاعاتي كه قبلاً در كامپيوتر ذخيره شده اند مي توانند براي پردازش يا براي تهيه خروجي بازيابي شوند. اغلب اين داده هاي بازيابي شده با داده هايي كه به تازگي وارد كامپيوتر شده، به منظور ايجاد داده هاي ديگر تركيب مي شوند. 4. اطلاعات توليد شده به وسيله عمليات پيشين وارد كردن، پردازش ، ذخيره و بازيابي مي توانند به صورت خروجي هاي متنوعي درآيند.
+
نوشته شده در سه شنبه دهم خرداد 1384ساعت 9:58 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
دستگاههاي ورودي و خروجي دستگاههاي ورودي و خروجي به ترتيب براي جابجايي داده ها واطلاعات، به داخل و خارج حافظه اوليه به كار مي رود. رايج ترين نوع دستگاه ورودي پايانه كامپيوتري است. پايانه ها صفحه كليدهايي مشابه صفحه كليدهاي ماشين تحريرهاي برقي دارند. به كمك يك لامپ اشعه كاتديك داده هاي وارد شده روي صفحه اي شبيه صفحه تلويزيون ظاهر مي شود كه باعث سهولت در تشخيص اغلاط تحريري و تصحيح آنها مي گردد. ديگر وسائل ورود اطلاعات عبارتند از:ديسك گردان : كه از يك ديسكت به عنوان وسيله ورود اطلاعات استفاده مي كند. يك فلاپي يا ديسكت انعطاف پذير شبيه يك صفحه كوچك 45 دور درثانيه است، و همانطور كه موسيقي روي سطح صفحه ذخيره مي شود، داده ها روز سطح يك ديسكت ذخيره مي شوند. در مرحله بعد ديسكت خوان اين داده ها را از روي ديسكت مي خواند، آنها را به علائم الكتريكي برمي گرداند و به حافظه اوليه منتقل مي كند.نوارخوان : از نوار مغناطيسي به عنوان وسيله ورودي استفاده مي كند. درست شبيه نوارهاي ضبط صوت اين نوارخوان ها هم از دو نوع ريل و كاست براي ضبط داده ها استفاده مي كند. سپس داده ها را از روي نوار خوانده، به علائم الكتريكي تبديل و آنها را به حافظه اوليه منتقل مي كند.دستگاههاي مختلقي قادر به توليد خروجي كامپيوتر هستند :صفحه نمايش: داده ها و اطلاعات را نمايش مي دهد. خروجي مي تواند به سرعت روي صفحه نمايش، به نمايش درآيد. به هر حال زماني كه اطلاعات از روي صفحه نمايش محو شوند، از بين مي روند، پس لازم است كه نسخه چاپي يعني شكل ماندگاري از اطلاعات به نمايش درآمده تهيه شود كه براي اين منظور چاپگر يا پلاتر مي تواند در كنار صفحه نمايش مورد استفاده قرار گيرد.چاپگر : به عنوان وسيله خروجي از كاغذ استفاده مي كند. چاپگر خيلي شبيه ماشين تحرير است، جز اين كه علائم الكتريكي ارسالي از پردازشگر آن را به كار مي اندازد نه ماشين نويس.پلاتر : پلاتر نيز از كاغذ به عنوان وسيله خروجي استفاده مي كند. در نتيجه علائم الكتريكي ارسال شده از پردازشگر كامپيوتر، پلاتر مي تواند يك تصوير گرافيكي را همراه با جزئيات آن توليد كند.(13،6)دستگاههاي ذخيريه ثانويه: ذخيره داده ها، اطلاعات، و برنامه ها در حافظه اوليه نسبتاً گرانقيمت است. به علاوه، اگر منبع تغذيه يك سيستم كامپيوتر خاموش شود، تمامي آنچه كه در حافظه اوليه ذخيره شده است، احتمالا پاك خواهد شد. در نتيجه بخش اعظم داده ها، اطلاعات، و برنامه هايي كه در يك سيستم كامپيوتري مورد استفاده قرار مي گيرند در حافظه ثانويه نگهداري مي شوند تا هنگام نياز مورد استفاده قرار گيرند. ذخيره و بازيابي داده ها از حافظه ثانويه بيشتر طول مي كشد، چرا كه اين دستگاهها از قطعات مكانيكي و الكترونيكي استفاده مي كنند. اما حافظه ثانويه از حافظه اوليه ارزانتر است. مهمتر اين كه داده هاي ذخيره شده در حافظه ثانويه با قطع برق پاك نمي شوند.دو تا از رايج ترين وسايل ذخيره ثانويه عبارتنداز : نوار مغناطيسي و صفحه مغناطيسي. نوار مغناطيسي مي تواند بصورت ريل يا كاست باشد. صفحات مغناطيسي مي تواند نرم( فلاپي ديسكت)، يا سخت باشد( ديسك سخت). دستگاههاي ذخيره ثانويه سخت افزاري هستند كه مي توان داده ها را روي آنها ذخيره كرد و بار ديگر از روي آنها خواند . زماني كه داده ها و اطلاعات روي نوار يا صفحه ذخيره شوند، آنگاه اين دستگاههاي ذخيره ثانويه مي توانند به عنوان ابزار ورودي خدمت كنند.(13،6)يكي ديگر از ابزار ذخيره و بازيابي اطلاعات لوح فشرده نوري است . از پيدايش اين لوح ها مدت زيادي نمي گذرد. نخستين لوح فشرده در 1983 به بازار عرضه شد. لوحهاي فشرده از آن زمان تا كنون پيشرفت و توسعه زيادي داشته اند، به گونه اي كه امروزه در بسياري كاربردهاي چند رسانه اي نقش اساسي بر عهده دارند.(2، 82-83)(ادامه دارد...)
+
نوشته شده در یکشنبه هشتم خرداد 1384ساعت 9:23 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
كامپيوتر امروزه كامپيوتر در بسياري از كتابخانه ها در سطح گسترده اي توسط كاركنان و اعضاي كتابخانه مورد استفاده قرار مي گيرد. ما واژه كامپيوتر را به گونه اي به كار مي بريم كه گويي به يك دستگاه الكترونيكي واحد اشاره مي كنيم در حالي كه كامپيوتر ها در واقع از مجموعه فراواني از دستگاههاي الكترونيكي و الكترومكانيكي درست مي شوند. دستگاههاي الكترومكانيكي از اجزاء مكانيكي و الكترونيكي تشكيل مي شوند؛ و مجموعه اين دستگاهها اعم از الكترونيكي و الكترومكانيكي، سخت افزار كامپيوتر ناميده مي شود. اما سخت افزار به خودي خود بي فايده است. سخت افزار بايد به وسيله برنامه ای در جهت پردازش اطلاعات هدايت شود، و تمامي اين برنامه ها را در مجموع نرم افزار مي گويند. زماني كه مردم به كامپيوتر اشاره مي كنند منظورشان معمولاً مجموعه اي از سخت افزار ها و نرم افزارهاست كه در مجموع به صورت يك واحد عمل مي كنند. (10،6) در واقع، در این مورد بهتر وصحيح تر است كه عبارت نظام كامپيوتري را به كار بريم. نظامهاي كامپيوتري بسيار متنوعي وجود دارند كه پيوند مشترك تمامي آنها در اين است كه همگي از مجموعه اجزاء سخت افزاري و نرم افزاري اصلي يكساني درست شده اند. زماني كه يك نظام كامپيوتري كاربرد عملي در يك حرفه پيدا مي كند، اين كاربرد را نظام اطلاعاتي مي نامند. نظامهاي اطلاعاتي داده ها را پردازش مي كنند تا اطلاعات توليد كنند. واژه داده اشاره دارد به نشانه هايي كه براي نشان دادن يك واقعيت، يك رويداد، يا يك چيز به كار مي رود. اطلاعات معنايي است كه به مجموعه اي از داده ها داده مي شود. نظامهاي اطلاعاتي در واقع از سه جزء درست مي شوند: سخت افزار، نرم افزار، و مردم. مردم نظام هاي اطلاعاتي را به وجود مي آورند و از آن استفاده مي كنند. سخت افزار سخت افزار اشاره به دستگاههايي دارد كه به واقع توسط آنها داده ها و اطلاعات را وارد، پردازش، ذخيره، بازيابي و اشاعه مي دهيم. تمامي نظامهاي كامپيوتري مشتمل بر چهار نوع اجزاء سخت افزاري هستند: پردازشگر كامپيوتر، دستگاههاي ورودي، دستگاههاي خروجي، و دستگاههاي ذخيره ثانويه. معمولا،ً دستگاههاي ورودي، خروجي، و ذخيره ثانويه را ابزارهاي جانبي مي نامند. كه حاكي از اين است كه اين دستگاهها به پردازشگر كامپيوتر اضافه مي شوند. پردازشگر كامپيوتر پردازشگر كامپيوتر از دو بخش تشكيل مي شود: حافظه اوليه، و واحد پردازش مركزي. حافظه اوليه امكان ذخيره موقت براي تمامي داده ها و اطلاعات پردازش شده و نرم افزاري را كه فرمان اين پردازش را صادر مي كند، فراهم مي آورد. حساس ترين و مهم ترين جزء سخت افزار واحد پردازش مركزي[1] (CPU) است. در اين واحد است كه كليه عمليات پردازش انجام مي گيرد. واحد پردازش مركزي از يك واحد حسابي – منطقي و يك واحد كنترل درست شده است. واحد حسابي– منطقي شامل مدارات الكترونيكي است كه به واقع كار پردازش داده ها را انجام مي دهند . داده ها طي انجام مراحل پردازش بين حافظه اوليه و واحد حسابي – منطقي جريان دارند واحد كنترل شامل مدارات الكترونيكي است كه عمليات پردازش را هدايت و هماهنگ مي كنند. در مجموع، هر قدر حافظه اوليه بيشتر در پردازشگر كامپيوتر در دسترس باشد و هر قدر مدارهاي واحد حسابي- منطقي و واحد كنترل بيشتر و پيچيده تر باشد، نظام كامپيوتري قوي تراست.
+
نوشته شده در شنبه هفتم خرداد 1384ساعت 6:1 بعد از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
- انتشار کتابشناسي ملي با پوشش هاي مختلف محتوايي مثل کليه آثار چاپي منتشر شده يا کليه انتشارات اعم از چاپي و غير چاپي مثل نقشه، نت موسيقي و مواد ديداري شنيداري ... - انتشار کتابشناسي ها، راهنماي کتابخانه و کتابهاي موردي - انتشار فهرست مواد و مجموعه هاي موجود در کتابخانه - انتشار تصميمات اتخاذ شده در زمينه هاي مختلف فعاليتهاي کتابداري که در کتابخانه انجام مي گيرد - انجام پژوهش درباره شيوه هاي کتابداري و اطلاع رساني و انتشار نتايج در صورت نياز جامعه کتابداري و تصويب شوراي پژوهش درحال حاضر کتابخانه ها مثل يک ناشر معمولي نيز عمل مي کنند، پس لازم است کتابخانه ملي نيز با تعيين خط مشي مناسب در اين راه گام بردارد. بديهي است بعضي مواد بايد به عنوان خدمات کتابخانه منتشر شوند، نه به منظور انتفاع و سودآوري. برخي از انواع موادي که کتابخانه ملي علاوه بر آنچه که به طور معمول منتشر مي کند مي تواند به انتشار آنها بپردازد، عبارتند از: انتشار متون: - کتابهاي ناياب يا نسخه هاي منحصر بفرد. کتابهاي ناياب معمولا به صورت نسخه عکسي با جلد جديد منتشر مي شوند. - متون بديع – توليد داخل- متوني که با استفاده از مجموعه هاي عکس و چاپهاي هنري همراه با توضيح توسط کارکنان کتابخانه تهيه مي شود. - متون بديع – توليد خارج- متوني که توسط نويسندگان مختلف به کتابخانه ارائه مي شود و پس از تاييد شوراي انتشارات چاپ مي گردد. انتشار مواد غير کتابي: - کارت پستال. - تجديد چاپ پوسترهاي قديمي. - انواع نقشه ها. - انواع تقويم ها. - نشانه داخل کتاب (چوق الف). - مجموعه هاي اسلايد. - نوارهاي صوتي و تصويري از تاريخ شفاهي. - ديسکهاي فشرده صوتي- تصويري از تاريخ شفاهي. - تهيه بانکهاي اطلاعاتي کتابشناختي تمام متن و چند رسانه اي روي ديسکهاي فشرده.
+
نوشته شده در سه شنبه سوم خرداد 1384ساعت 2:27 بعد از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
|
|
|
||||
|
تكنولوژي اطلاعات واژه اي است محيط بر بسياري چيزها؛ و اساساً به استفاده و كاربرد كامپيوتر در كتابخانه اطلاق مي شود. هر چند كه تعريف كامپيوتر امروزه بسيار پيچيده تر از گذشته شده است، مسئله را مي توان به اين شكل مجسم كرد كه، مثلاً دستگاههاي فتوكپي مدرن داراي پردازنده هايي بمراتب پرقدرت تر از پردازنده هاي كامپيوتر هاي آن دوراني هستند كه واژه تكنولوژي اطلاعات براي نخستين بار به كار رفت.(1، 183). در اين مقاله اين واژه به معناي اخص كلمه يعني كاربرد كامپيوتر در كتابخانه به كار رفته است و شامل ماشينهاي سنتي اداري كه منتهج به كاربرد وسائل مدرن شده اند، نمي گردد. تعريف جنیفر راولی در کتاب خود به نام "اصول فناوری اطلاعات" تعاریفی به شرح زیر ارائه کرده است: 1. فراهم آوري، پردازش، ذخيره و اشاعه اطلاعات صوتي، تصويري، متني و عددي، بوسيله تركيبي مبتني بر ميكروالكترونيك، از كامپيوتر وارتباطات دور. 2. نظامهاي علمي، فني و مهندسي، و شيوه هاي مديريتي به كار رفته در استفاده و پردازش اطلاعات؛ كاربردهاي آنها، كامپيوترها و ارتباط آنها با انسان و ماشين؛ و مسائل اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي تابعه. 3. تكنولوژي اطلاعات به معني مجموعه، ذخيره، پردازش، اشاعه و كاربرد اطلاعات است. تكنولوژي اطلاعات به سخت افزار و نرم افزار محدود نمي شود، بلكه به اهميت انسان و اهدافي كه براي اين فن آوري در نظر مي گيرد، ارزشهاي به كار گرفته شده براي ايجاد اين فرصت ها، ملاكهاي ارزيابي به كار گرفته براي تصميم گيري درباره اين مسئله كه آيا انسان آن را كنترل مي كند و غني تر مي سازد، اشراف دارد( 1،7) (دنباله دارد...)
+
نوشته شده در سه شنبه سوم خرداد 1384ساعت 11:26 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
 |
 |
||||
نوشته های پیشین اردیبهشت 1387 تیر 1386 فروردین 1385 شهریور 1384 مرداد 1384 تیر 1384 خرداد 1384 |
|||||
|
|||||
