| تبليغات | X |
|
کتاب/کتابخانه/ کتابداری/اطلاع رسانی و دانش شناسی
|
 |
 |
||||
|
پيشگيري از سوانح، مرحلة اول يك مثل قديمي وجود دارد كه ميگويد: پيشگيري بهتر از درمان است، كه در مورد برنامهريزي برايمقابله با سوانح نيز همانند ساير بخشهاي حفاظتي صدِ ميكند. همانطور كه در بالا گفته شد، مرحلهپيشگيري از سوانح به منظور شناخت علل سوانح و به حداقّل رساندن خطرات ناشي از خود ساختمانكتابخانه، تجهيزات و اثاثيه كتابخانه سه علت اساسي كه براي مقابله با سوانح بايد از آنها جلوگيري كردعبارتند از: دسترسي غيرمجاز به كتابها، آتش سوزي و سيل. اولين گام ضروري، بازرسي از ساختمان كتابخانه است. اين چنين بازرسي شايد قبلاً بعنوان بخشي ازاقدامات بررسي محيط و اطراف كتابخانه انجام گرفته باشد. اين نوع بررسي، مناسب بودن ساختمانكتابخانه را براي نگهداري مواد كتابخانه معيّن كرده و به ويژه با برنامهريزي براي مقابله با سوانح ارتباطداشته، خصوصّيات ساختمان كتابخانه و امنيت آنرا بررسي ميكند. شوارتزبرگ فهرستي ازمشخصات ساختمان كتابخانه را تهيه كرده است كه بايد براي طرح برنامهريزي مقابله با سوانح موردتوجه قرار گيرند و در صورت لزوم، اگر موجب ضرر و زيان بالقوه باشند، تغيير داده شوند. او دوازده سوالمطرح ميكند كه بعضي از آنها در اينجا آمده است تا نوع مسائلي را كه بايد به آنها پرداخته شود، نشان دهد. تاريخچه: چند سال است كه ساختمان بنا شده؟ آيا تا به حال آتش سوزي يا خسارات ناشي از آب درآن ساختمان رخ داده است؟ آيا علّتهاي موجود بر طرف شدهاند يا بطور سطحي با آنها برخورد شده است؟ دستگاههاي حرارتي: آيا همه راهروها، ساختمان كتابخانه را به قسمتي كه دستگاههاي حرارتي قراردادند، ربط ميدهند و موتور خانه به درهاي نسوز مجّهز است؟ آيا مخزن سوخت، امنيت كافي دارد؟ برِ: آيا عايق و پوشش روي سيمها كهنه و فرسوده شدهاند؟ سقف: سقف در چه سالي بنا شده است؟ آيا علائمي از نشست آب در گذشته يا به تازگي ديدهميشود؟ پنجرهها: آيا پنجرهها محكم هستند؟ آيا پنجرهها گاهي اوقات براي تهوية هوا باز ميشوند؟ تجهيزات آتش نشاني: آيا آتش خاموش كنهاي خودكار و دستگاههاي اعلام خطر نصب شده و از آنهابخوبي نگهداري ميشود؟(۲۲) فهرستهاي مشابهي در منابع ديگر آمدهاند، به طور مثال در اثري با عنوان"يك جو پيشگيري" از گروهآرشيويستهاي تورنتو فرمهايي نيز براي بررسي ساختمان كتابخانه وجود دارند، مثل فرمهايي كه ازطرف كتابخانة دانشگاه ميشيگان تهيه شده و ميتوانند در طرح سوالات مربوط به معماري و نقشةساختمان، سيستمهاي حرارتي و خنك كنندة آن،آب ساختمان (لولهكشي، چكه كردن و نشست آب،لولههاي آب)، ايمني و زيانهاي ناشي از آتش سوزي مؤثر باشند (۲۳). اقدامات زيادي را ميتوان، ضمن طرح نقشة ساختمان كتابخانه براي پيشگيري از وقوع سوانح بعملآورد. نبايد فراموش كرد كه خود مجموعة كتابخانه و يا تجهيزات مربوط به ذخيرة آنها ميتوانند از عواملضرر و زيان باشند. اگر چه اين حرف چندان درست به نظر نميرسد، ولي از نمونههاي اين عواملميتوان به فيلمهاي نيتراته بيثبات موجود در يك مجموعه و مبلمان و قفسههاي قابل اشتعال اشارهكرد. اهمّيت چگونگي نگهداري كتابخانه و حفظ ساختمان در پيشگيري از سوانح را نبايد فراموش كرد.بعنوان مثال به روشني ميتوان گفت كه آموزشهاي مرتب كاركنان مسئول پيشگيري از آتش سوزيهمراه با بررسي مرتب تجهيزات آتشنشاني احتمال آتشسوزي و گسترش آن را، در صورت وقوع، بهحداقل ميرساند. اگر چه اين مطلب چندان مهّم به نظر نميرسد، امّا جمعكردن مرتّب زبالهها از محيطو اطراف كتابخانه نيز ميتواند احتمال آتش سوزي را كاهش دهد. چگونگي حفظ و نگهداري ازساختمان كتابخانه و اطّلاعات بيشتر را ميتوان در منابع مربوط به برنامهريزي براي مقابله با سوانح پيداكرد. نشرية " يك جو پيشگيري " داراي اطلاعات و فهرستهاي مفيدي براي مقابله با سوانح ميباشد. گروه ديگر از اقدامات پيشگيرانه به تكثير نسخههاي كمياب و ذخيره كردن آنها در نقطة ديگري دركتابخانه مربوط است. در اين مورد بايد از دو گروه مواد نام برد. مطالب مربوط به اداره و نظامنامةكتابخانه مانند فهرست مواد موجود در مجموعة كتابخانه مثل فهرست برگهها و ديگري مواد مهم درمجموعه. فهرستهاي كامپيوتري تا حّد زيادي عمل تكثير فهرست برگهها را آسان كرده است. در حالحاضر در بسياري كشورها اغلب كتابخانهها يا به پايگاههاي اطلاعاتي دسترسي دارند كه موجودي موادكتابخانهها را در سطح كشوري نگه ميدارد يا داراي نوارهايي از فهرست برگههاي خود ميباشند كه درخارج از كتابخانه نگهداري ميشوند و مرتباً روزآمد ميشوند و يا نسخههايي به صورت ميكروفيش ازفهرست برگههاي خود دارند. سي. دي. رامها(CD- ROM) نيز اخيراً مورد استفاده قرار گرفتهاند.كتابخانههايي كه هنوز داراي برگهدان دستي ميباشند، شايد بخواهند نسخهاي از آن تكثير كرده و دور ازكتابخانه نگهداري كنند، امّا مشكلات انجام اين كار در مورد برگهدانهايي كه حاوي تعداد زيادي برگهميباشند، بسيار عظيم است. منابع مهمي كه در مجموعة كتابخانه وجود دارد، از نظر امنيتي ميتوانند تكثير شده و در جاهايديگري غير از كتابخانه ذخيره گردند. در بعضي از كتابخانهها اين اقدامها را به عنوان فعاليتهاي جاري وروزآمد انجام ميدهند، مانند: تكثير و ذخيره روزنامهها و رسالههاي دانشگاهي. چون بسياري از سوانح در موقع تجديد و تعمير ساختمان كتابخانه روي داده است، لذا بايد درصورت انجام اينگونه فعاليتها، دقت نظر بيشتري به عمل آيد. نمونهاي از اقدامهايي كه در موقع انجاماين نوع تعميرات بايد انجام گيرند، عبارتند از: تماس و صحبت با قسمت حراست ساختمان و گوشزدكردن نيازهاي ضروري و براي احتياط پوشاندن قفسههاي كتاب با ورقههاي پولي تن. اقدامات باز دارنده براي مقابله با سوانحي كه به برنامههاي كامپيوتري وارد ميشوند، در مقالة جالبيبه قلم بروس آر. ميلر آمده است(۲۴).علاوه بر نيازهاي معمولي امنيّتي كه در ساختمانهايي مانندكتابخانهها وجود دارد يكسري اقدامات ويژه نيز ميتواند مفيد واقع گردد. يو.پي.اس. يك منبع تغذيةغيرمنقطع و دائمي است كه باعث جلوگيري از نوسانات برِ شده و در نتيجه باعث جلوگيري از نابودياطلاعات ميگردد. همچنين دستگاههاي اعلام خطر و آتش خاموش كنهاي خودكار جديد توصيهميشوند، زيرا همانگونه كه ميلر مينويسد، ضرر و زيان ناشي از آب به دستگاههاي كامپيوتري كمتر ازدود حاصل از آتش سوزي نيست. دستگاههاي رطوبت ياب را نيز ميتوان زير كف اتاِها نصب نمود. به موضوع بيمه در اينجا پرداخته نميشود ولي بايد توجه داشت كه كاهش حق بيمه نشانگر آن استكه برنامهريزيهاي مربوط به سوانح در كتابخانه مورد توجه بوده و اقداماتي براي پيشگيري از سوانح بهعمل آمده است. (۲۵) (دنباله دارد...)
+
نوشته شده در دوشنبه سی ام خرداد 1384ساعت 10:10 قبل از ظهر توسط دکتر مهرداد نیکنام
|
|
|||||
|
|||||
 |
 |
||||
نوشته های پیشین اردیبهشت 1387 تیر 1386 فروردین 1385 شهریور 1384 مرداد 1384 تیر 1384 خرداد 1384 |
|||||
|
|||||
