با توجه به اینکه تمامی کتابخانه ها در معرض خطر آتش سوزی هستند لذا لازم است هر کتابخانه یک برنامه مقابله با آتش داشته باشد آنچه ذیلا می آید به اجزاء يك برنامه پيشگيري از آتش­سوزي اختصاص دارد:

1.    ظروف محكم و مطمئني براي گردآوري كاغذ باطله، مواد بسته­بندي و انواع ديگرزباله تهيه گردد. زباله­ها و مواد زائد بايد در فواصل معين از ساختمان به خارج برده شوند.

2.    پارچه هاي آغشته به رنگ و پارچه هاي آغشته به روغن كه معمولاٌ مورد استفاده سرايدار است بايد بلافاصله معدوم شوند زيرا اين پارچه ها خود به خود گرم شده آتش مي­گيرند.

3.    وقتي اشيائي را به نمايش مي گذاريم، كه از مواد قابل اشتعال درست شده اند و به نمايش گذاشتن آن­ها اجتناب ناپذير است، اين اشياء را بايد در محوطه­اي قرارداد كه در صورت آتش­گرفتن آنها حداقل خسارت وارد شود. وسائل آتش نشاني قابل حمل بايد در نزديكي اين اشياء قرار داده شود.

4.    مسئول پيشگيري از حريق بايد در فواصل معين از قسمت­هاي مختلف كتابخانه بازديد بعمل آورد تا در صورت مشاهده شرايط نامطمئن بتواند اقدامات لازم را انجام دهد. اين بازرسي مرتب باعث تاكيد اهميت انجام خوب و منظم كارها در ذهن كاركنان كتابخانه مي­گردد.

5.    كشيدن سيگار در مخازن كتاب و نشريات و حتي مخازن مواد غير كتابي بايد اكيداً ممنوع گردد و فقط در مكا­ن­هاي امن اجازه داده شود. زيرسيگاري­هاي مناسب نيز بايد براي ريختن خاكستر و ته­سيگار و چوب كبريت و غيره تهيه گردد.

6.    دستگاه هاي تهويه گرم و سرد بايد مطابق با دستورالعمل­هاي ايمني نگهداري، بازرسي و آزمايش شوند. استفاده از گرم كننده­هاي قابل حمل و ديگر وسائل برقي كوچك بايد ممنوع گردد.

      زمان و مكان وقوع آتش سوزي قابل پيش­بيني نيست ولي با رعايت نكات ايمني مي توان تا حد زيادي از ميزان خسارت­هاي آن كاست. رعايت نكات ايمني زير مي تواند امنيت بيشتري براي مجموعه كتابخانه ها پديدآورد:

1-نكات ايمني از نظر نظافت و نگهداري ساختمان و محوطه:

-       مواد زائد و زباله هاي قابل اشتعال بايد از محوطه كتابخانه بيرون برده شوند.

-       فضاهاي كتابخانه بايد مرتباً نظافت شوند.

-    پارچه هاي آغشته به روغن، مايعات پاك كننده، تركيبات و موادي كه در كار نظافت و جاروكشي بكار مي­رند، رنگ، روغن، گريس و وسائل نظافت بايد در قفسه هاي دردار فلزي و يا مكانهاي مقاوم در برابر آتش نگهداري شوند.

-       در قسمت­هاي مختلف مخزن بايد ظرف فلزي دردار براي زباله استفاده گردد.

-       در دفاتر كار و بخش هاي عمومي كتابخانه مثل تالار مطالعه و غيره... از ظروف فلزي براي زباله استفاده شود.

-       زباله ها بايد پيش از تعطيل شدن كتابخانه به خارج از ساختمان منتقل گردد.

-    علامت "سيگار كشيدن ممنوع" بايد در محل هايي كه احتمال خطر آتش­سوزي در آنجا وجود دارد به گونه­اي نصب گردد كه كاملاً در معرض ديد قرار داشته باشد.

-       بايد دقت شود كليه كاركنان كتابخانه نيز مقررات ممنوعيت كشيدن سيگار را رعايت كنند.

-    در قسمت هايي از كتابخانه كه سيگار كشيدن مجاز است بايد زيرسيگاري­هاي گود كه داخل آن شن يا آب ريخته شده باشد، تهيه و در محل­هاي مناسب قرار داده شود.

-    از ريختن ته سيگار، خاكستر سيگار، چوب كبريت نيم­ سوخته، پاكت سيگار و ديگر مواد مشابه در سطل­هاي زباله خودداري نمائيد و اين قبيل مواد را در ظروف جداگانه بريزند.

-       از انباشتن موادي كه در ارتباط با وظايف اصلي مخزن كتابخانه نيستند، در محوطه مخازن بايد اجتناب شود.

-       بايد دقت شود كارگراني كه احتمالاً در بيرون ساختمان كتابخانه به انجام كار مشغولند، مقررات ايمني را در مورد آتش­سوزي رعايت كنند.

-    بهتر است هر روز پيش از تعطيلي كتابخانه، كتابدار يا فردي مسئول از تمام قسمت­هاي مختلف كتابخانه بازرسي بعمل آورد تا اطمينان حاصل شود كه عوامل بروز آتش­سوزي در ساعات تعطيلي كتابخانه موجود نيست.

2-نكات ايمني مربوط به كاركنان:

-       دستورالعمل­هاي مربوط به خاموش كردن آتش بايد در تمام قسمت­ها نصب گردد.

-       شماره تلفن اداره آتش نشاني بايد در محل­هايي كه لازم بنظر مي­رسد نصب و در معرض ديد قرار گيرد.

-       وسائل آتش­نشاني و دستورالعمل­هاي مربوط بايد در فواصل مناسب تعبيه گردند.

3-نكات ايمني مربوط به وسائل گرم كننده و تهويه:

-       در مورد وسائل گرم كننده، دودكشها و لوله­هاي آب گرم بايد مرتباً از نظر ايمني كنترل شوند.

-    تاسيسات و وسائل گرم كننده و تهويه بايد سالانه و توسط فرد مجرب و يا شركت­هايي كه مسئول نگهداري تاسيسات هستند، از نظر ايمني كنترل شوند.

-       بايد بين دستگاه­هاي گرم­كننده و مواد قابل اشتعال فاصله كافي درنظر گرفته شود.

-       تمامي موتورها، هواكش­ها و غيره بايد مرتباً نظافت و طبق اصول روغنكاري شوند.

-       صافي­هاي سر راه كانال هاي تهويه بايد بطور مرتب تميز شوند و گرد و غبار آن­ها گرفته شود.

-       براي نگهداري نفت و گازوئيل و ديگر مواد سوختي مشابه بايد از ظروف جداگانه و مطمئن استفاده شود.

4-نكات ايمني در مورد سيم­كشي ساختمان و وسائل برقي:

-       بايد توجه شود كليه فيوزها محاسبه شده و با توان مناسب نصب شده باشند.

-       سيم اتصال دستگاه­هاي برقي بايد مرتباً از نظر ايمني كنترل شوند.

-       بايد كوشش شود سيم­هاي معمولي اتصال دستگاه­ها به پريز بوق از سه متر كوتاه­تر باشد.

-       بايد دقت شود كه در پوش­هاي جعبه تقسيم­ها و دستگاه­هاي برقي درجاي خود قرار داشته باشند.

-    بايد سعي شود سيم­كشي به روش صحيح انجام گيرد (سيم­ها دور ميخ پيچيده نشده باشد، يا با ميخ به ديوار كوبيده نشود و يا در تماس با لوله­هاي آب گرم نباشد...)

-       دستگاه­هاي برقي از نظر درست كار كردن بايد مرتباً كنترل شوند.

-    وسائل گرم­كننده برقي نظير اجاق برقي، سماور برقي و غيره بايد به لامپ قرمز كه نشان­دهنده روشن بودن دستگاه است مجهز باشند و به هنگام تعطيل شدن كتابخانه بايد آن­ها را خاموش كرد.

-    بايد دقت شود كه اتصالات لامپ­هاي فلوئورسنت با فاصله كافي از سقف نصب شده باشند، در غيراينصورت از نصب اين نوع لامپ­ها روي سقف­هايي كه با مواد قابل اشتعال (آكوستيك، چوب و ...) پوشيده شده است خودداري شود.

5-نكات ايمني در مورد راه­هاي خروجي:

-       بايد توجه داشت كه درهاي خروج اضطراري قفل نباشند.

-       راهروهاي خارجي بايد مرتباً نظافت شوند.

-       تمام خروجي­هاي كتابخانه بايد مشخص شوند و چراغ راهنما نيز بر بالاي آن­ها نصب گردد.

-       از قرار دادن مواد قابل اشتعال در پله­ها و زيرپله­ها بايد خودداري شود.

-       مسير درهاي خروجي بايد مرتباً نظافت شوند.

-    بايد كفپوش ساختمان و پوشش پله­ها از نظر شرايط مرتباً كنترل شوند و چنانچه در شرايط نامطلوبي هستند نسبت به مرمت و يا تعويض آن­ها­ اقدام شود.

-       پله­ها بايد نرده داشته باشند و نرده­ها مرتباً از نظر ايمني كنترل شوند.

6-نكات ايمني از نظر حفاظت و نگهداري:

-       بايد دقت شود وسائل آتش­نشاني در محل صحيح خود قرار گيرند.

-       كپسول­هاي آتش­نشاني بايد سالانه و به طور مرتب سرويس شوند.

-       با توجه به نوع مواد در هر قسمت كتابخانه بايد كپسول آتش­نشاني مناسب (نوع آبي، گازي و غيره) تهيه و نصب گردد.

-    كپسول­هاي آتش­نشاني بايد به گونه­اي نصب گردند كه حتي خانم­هاي كارمند نيز بتوانند به راحتي كپسول­ها را برداشته مورد استفاده قرار دهند.

-       شيرهاي آتش­نشاني موجود در قسمت­ها را بايد بطور مرتب از نظر وضع و شرايط ظاهري كنترل كرد.

-       بايد دقت شود موانعي در راه دسترسي به شيرهاي آتش­نشاني ايجاد نگردد.

-    درصورتي كه كتابخانه به سيستم آتش­نشاني اسپرينكلر (سيستم مركزي) مجهز است بايد دقت شود موانعي در مقابل خروجي­هاي سيستم ايجاد نگردد.

-       بايد دقت شود كه شيرهاي سيستم اسپرينكلر باز باشد.

-       كل سيستم اسپرينكلر بايد سالانه توسط متخصص مربوطه بازديد شود.

-       كتابدار نيز بايد مرتباً سيستم را از نظر ظاهري بازديد نمايد.

-       پمپ دستگاه بايد مرتباً كنترل شود.

-       تمامي دستگاه­هاي هشدار دهنده بايد مرتباً كنترل شوند و آزمايش­هاي لازم بعمل آيد.

-    از كاركنان اداره آتش­نشاني دعوت بعمل آيد تا از كتابخانه بازديد كنند و با وضع و موقعيت كتابخانه آشنائي پيدا كنند و بتوانند در صورت بروز آتش­سوزي به شكل مؤثرتري عمل كنند. همچنين خوب است طي اين بازديد اشاره­اي نيز به كاربرد نابخردانه آب در خاموش كردن آتش در كتابخانه بشود.

-       بايد بهترين و نزديكترين راه رسيدن به ساختمان كتابخانه به كاركنان اداره آتش­نشاني نشان داده شود.

-    بهتر است نوعي سيستم اعلام خطر دستي يا خودكار بين كتابخانه و اداره آتش­نشاني نصب گردد. اين سيستم بايد در فواصل معين آزمايش و كنترل شود.