تکنولوژی اطلاعات(قسمت پنجم)
نقش تكنولوژي اطلاعات در كتابخانه
پيشرفتهاي فن آورانه طي 25 سال گذشته سبب پيدايش تغييرات مهم در الگوي تأمين اطلاعات شده است. اين فن آوري از كنار هم قرار گرفتن پردازش داده ها توسط كامپيوتر هاي رقمي با ارتباط از راه دور الكتريكي پديد آمده است. مرسوم شده است كه اين تركيب را " تله ماتيكز "[1] بنامند (8،316) .
تله ماتيكر – كامپيوتر ها و ارتباطات – مي تواند براي مقاصد بسياري به كار گرفته شود – مثل : تجديد گواهينامه رانندگي، تشخيص پزشكي از راه دور، برگزاري كنفرانس از راه دور، انجام معاملات اعتباري، رزرو بليط هواپيما. ديدگاه خاص ما را در اين زمينه تأمين اطلاعات خواسته شده است، اعم از اينكه اطلاعات، اطلاعات كتابشناختي يك منبع مرجع؛ سابقه دسترس پذيري يك منبع اطلاعاتي در كتابخانه، انبار ناشر، يا در پايگاه داده ها؛ يك درخواست امانت يا سابقه يك امانت؛ يك سفارش خريد؛ اطلاعات راهنما؛ داده هاي مبتني بر واقعيات؛ اطلاعات تمام متن؛ يك نسخه عكسي؛ يك برنامه كامپيوتر؛ يا هر نوع ديگري از اطلاعات ثبت شده اي كه ممكن است مورد نياز باشد. در اين زمينه اجزاي كاري زير قابل شناسايي هستند.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ذخيره |
|
|
|
|
برنامه ها |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
خروجي |
|
|
|
|
برنامه ها |
|
در تمامي اين زمينه هاي كاري رشد دائمي در حجم تسهيلات موجود و هزينه اجرايي آنها وجود داشته و دارد. به عنوان نمونه مي توان به بعضي اعداد و ارقام اشاره كرد:
قدرت كامپيوتر ها مرتباً افزايش پيدا مي كنند، حال آن كه هزينه واحد محاسبه كاهش مي يابد. در 1961 كامپيوترها قادر بودند 5000 محاسبه را در ثانيه و با قيمت 2 پاوند براي هر پردازش انجام دهند؛ در 1976 اين رقم به 2 ميليون و 2 پنس تغيير يافت.
هزينه ذخيره در حافظه اصلي، به دلار در ماه بر حسب مگابايت به شرح زير تنزل كرده است: 1960، 22000 دلار؛ 1975، 3500 دلار؛ 1979، 250 دلار (8 ، 317-320 )
در واقع مقصود از بسياري خدمات كتابخانه دستيابي به پايگاههاي اطلاعاتي تخصصي اصلي است كه بر روي كامپيوترهاي بزرگ و اغلب در ديگر كشورها قرار دارند. براي دستيابي و استفاده از اين خدمات لازم است از چندين وسيله سود جست كه عبارتند از: يك كامپيوترشخصي (PC) يا پايانه اي كه بتواند با سيستم تلفن عمومي كار كند، يك مبدل (Modem) كه به آن وسيله بتوان باكامپيوتر اصلي مبادله اطلاعات داشت و به پايگاه مورد نظر دست يافت، به اضافه يك چاپگر و اجازه ورود به پايگاه اطلاعاتي.
استفاده از كامپيوتر شخصي به عنوان پايانه بهترين كار است، چرا كه به اين ترتيب اطلاعات مي تواند از پايگاه داده ها به حافظه كامپيوتر شخصي منتقل شود و كاربران در مرحله بعدي بتوانند از آن براي ارائه پاسخ مناسب به متقاضي استفاده كنند. اهميت اين روش به آن جهت است كه وقتي اطلاعات روي كامپيوتر شخصي باز شد، مي توان ارتباط پر هزينه تلفني را قطع كرد و استفاده هاي بعدي از اين اطلاعات را در محل انجام داد. استفاده از يك واژه پرداز استاندارد نيز براي ارائه نتيجه جستجو به كاربر نهايي، در قالبي جالب و زيبا ضروري است.
دستيابي به پايگاههاي اطلاعاتي نيازمند اينست كه كتابخانه در پايگاه اصلي اطلاعاتي ثبت نام كند. معمولاً ثبت نام اوليه رايگان است و رمز ورود به سيستم براي دستيابي به اطلاعات بلافاصله صادر مي شود. براي استفاده از بعضي پايگاههاي اصلي اطلاعاتي لازم است، مدت استفاده تضمين شده اي تعيين و پيش پرداختي از آن بابت پرداخت شود. در بعضي موارد اگر از كامپيوتر اصلي خواسته شود اطلاعات بازيابي شده را چاپ كند، بايد هزينه اضافي پرداخت. گاهي بهتر است به عوض پرداخت صورتحساب سنگين تلفن، به دليل انتقال اطلاعات از طريق خط تلفن، نسخه چاپي رامستقيماً از كامپيوتر اصلي تقاضا كنيم. امروزه سرعت انتقال اطلاعات بين كامپيوتر اصلي و كامپيوترهاي شخصي افزايش چشمگيري يافته و لذا تا حدودي اين مشكل حل شده است، و البته اين مسئله به مبدلي [2] كه استفاده مي كنيم نيز مرتبط مي شود. بعضي از كامپيوتر هاي اصلي چندين تماس دارند كه درگاه [3] ناميده مي شوند و مي توانند با سرعت هاي مختلف كار كنند و اغلب خط تلفن خاصي براي هر درگاه در نظر گرفته شده و مي توان با توجه به مبدل مورد استفاده با درگاه مناسب ارتباط برقرار كرد (1، 83-85).